Transfer görüşmelerini yürütmek, futbol piyasasında herkesin serbestçe üstlenebileceği bir iş değildir. Türkiye Futbol Federasyonu bu alanda faaliyet gösterecek kişileri lisans şartına bağlamış, menajerliğin sınırlarını da ayrı bir düzenlemeyle çizmiştir. Söz konusu çerçeveyi belirleyen metin, Federasyonun resmi internet sitesinde 09.06.2015 tarihinde duyurularak yürürlük kazanan Futbol Menajerleri ile Çalışma Talimatı'dır.
Talimat sabit bir metin olarak kalmamaktadır. TFF Yönetim Kurulu, sektörün değişen ihtiyaçlarına uyum sağlamak amacıyla düzenlemede zaman zaman değişikliğe gitmektedir. Başvuru bedeli ve lisans ücreti gibi kalemler de her yıl yeniden belirlenmekte, yapılan güncellemeler Federasyonun resmi sitesi olan www.tff.org üzerinden kamuoyuna duyurulmaktadır. Bu nedenle bir başvuru hazırlanırken yürürlükteki metnin ve ilan edilmiş güncel tarifenin ayrıca teyit edilmesi gerekir.
Aşağıda menajerlik faaliyetinin kapsamını, adaylarda aranan nitelikleri, başvuru dosyasının içeriğini, Değerlendirme Komisyonunun işleyişini ve lisansın tescili ile yıllık vize rejimini uygulamaya dönük bir bakışla değerlendiriyoruz.
Menajerlik Faaliyetinin Kapsamı
Talimat, futbolcu menajerini şu şekilde tanımlamaktadır:
Futbol Menajerleri ile Çalışma Talimatı
"Belli bir ücret karşılığında veya ücretsiz olarak, 'Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi' müzakeresi yürütmek amacıyla futbolcu veya kulüpleri temsil eden veya kulüpler arasında transfer müzakeresi yürütmek amacıyla kulüpleri temsil eden TFF'den lisans almış gerçek kişiler"
Tanımdan çıkan ilk sonuç, faaliyetin bedel karşılığı yürütülebileceği gibi karşılıksız da üstlenilebileceğidir; belirleyici unsur, temsil yetkisinin Federasyondan alınmış bir lisansa dayanmasıdır. Bu doğrultuda futbolcular ve kulüpler, Talimat'ta öngörülen istisnalar dışında yalnızca menajerlik taahhütnamesini imzalamış ve düzenlemede aranan koşulları sağlayarak lisans edinmiş bir kişinin hizmetinden yararlanabilir.
Adaylarda Aranan Nitelikler
Lisans talebinde bulunacak kişinin, Talimat'ın 4. maddesinde sıralanan özelliklerin tamamını taşıması ve ardından TFF'ye başvurması gerekir. Anılan madde uyarınca adayın:
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması ya da ülkede yasal ikametgâh ve çalışma iznine sahip bulunması,
- Şike ve teşvik primi ile Futbol Disiplin Talimatının "Hükümlülük" kenar başlıklı maddesinde sayılan suçlar bakımından hakkında kesin hüküm bulunmaması,
- Müsabaka sonucunu etkileme, bahis, doping, ayrımcılık ve sahtecilik eylemleri gerekçesiyle Disiplin Kurullarınca verilmiş kesinleşmiş bir cezasının olmaması,
- Mesleki ve sosyal çevresinde olumlu biçimde anılan bir kişi olması,
- Ahlaki yönden "kusursuz bir itibara" sahip bulunması,
- FIFA'da, FIFA'ya bağlı konfederasyonlarda, TFF'de, diğer ülke federasyonlarında, herhangi bir lig oluşumunda veya kulüplerde ya da bunların kurullarından birinde ücretli veya fahri görev üstlenmemiş olması,
- Faal futbolcu, teknik adam, antrenör veya müsabaka görevlisi sıfatını taşımaması,
- TFF, FIFA, FIFA'ya bağlı konfederasyonlar, diğer ülke federasyonları ve lig oluşumları benzeri yapılarla arasında sözleşmeden kaynaklanan ve potansiyel çıkar çatışması doğurabilecek bir ilişkinin bulunmaması,
- TFF'nin menajerlik bakımından sonradan belirleyeceği diğer koşulları da karşılaması
aranmaktadır. Sayılanların bütünü birlikte sağlanmadıkça lisans talebinin karşılanması mümkün değildir.
Ayrıca belirtmek gerekir ki yürürlükteki düzenleme, daha önce uygulanan Futbolcu Menajerliği Sınavını ortadan kaldırmıştır. Bu itibarla gerekli nitelikleri taşıyıp usulüne uygun başvuruda bulunan kişiler, TFF'nin vereceği karar doğrultusunda sınava girmeksizin menajerlik sıfatını kazanabilmektedir.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler
Yukarıdaki koşulları sağlayan adayın başvurusunun kabul edilip tescil edilebilmesi için dosyasında şu evrakın yer alması gerekir:
- Talebi içeren başvuru dilekçesi,
- Vesikalık nitelikte 1 adet fotoğraf,
- İkametgâh belgesi,
- Tasdikli nüfus cüzdanı örneği; T.C. vatandaşı olmayan adaylar bakımından tasdikli pasaport örneği,
- Başvuru tarihinden en erken 1 ay önce alınmış adli sicil kaydı,
- Başvuru ücretinin yatırıldığını gösteren dekont,
- Faaliyet sırasında FIFA ve TFF talimat ve düzenlemelerine ve bu işin temel ilkelerine uyulacağının taahhüt edildiği, imzalanmış Menajerlik Taahhütnamesi,
- TFF tarafından ayrıca istenebilecek diğer belgeler.
Sayılan evrakın asıllarının eksiksiz biçimde Federasyona sunulması zorunludur. Dosya, TFF'ye elden teslim edilebileceği gibi posta yoluyla da iletilebilir. Başvuru anında belgelerde eksiklik saptanması halinde talep reddedilmektedir.
Başvurunun İncelenmesi ve Ret Kararına İtiraz
Lisans talebinin Talimat'ta öngörülen ölçütlere uygunluğu, TFF Yönetim Kurulunca görevlendirilen Değerlendirme Komisyonu eliyle incelenerek karara bağlanır. Komisyon dosyaları kesintisiz biçimde değil, her takvim yılının Aralık ve Mayıs aylarında ele alır ve başvurular hakkında olumlu veya olumsuz yönde bir sonuca ulaşır.
Aranan nitelikleri karşılamayan taleplerin reddedilmesi kaçınılmazdır. Ret kararı kendisine tebliğ edilen aday, tebliğden itibaren 7 gün içinde TFF Yönetim Kuruluna itiraz edebilir; bu süre itirazsız geçirildiğinde karar kesinleşir.
Kesinleşen ret kararının ardından yeniden lisans talebinde bulunulabilmesi için en az bir yılın geçmesi ve reddin dayandığı gerekçenin ortadan kalktığının kanıtlanması gerekir. Öte yandan Komisyonun olumlu kararı, faaliyete başlamak için tek başına yeterli sayılmaz. İster ilk defa isterse daha önce başvurusu kabul edilmiş olsun, menajerler TFF'nin düzenlediği Futbol Menajerliği Eğitim Seminerine katılmakla yükümlüdür.
Lisansın Düzenlenmesi ve Unvanın Kullanımı
Başvurusu kabul edilip eğitim seminerine katılan kişiler bakımından Menajerlik Lisansı düzenlenir. Belgenin ilgiliye verilmesi, TFF Yönetim Kurulunca saptanan yıllık tescil ücretinin (2021 yılı için 12.000 TL) ve işlem giderinin ödendiğinin belgelenmesi koşuluna bağlıdır.
Lisansı alan kişi, ad ve soyadının ardından "Türkiye Futbol Federasyonu'ndan Lisanslı Futbol Menajeri" unvanını kullanma hakkı kazanır. Basılı evrakta ve kartvizitlerde ise Federasyonun izin verdiği logolara yer verilebilmektedir.
Lisansın Yıllık Vizesi ve Askıya Alınması
Menajerlik lisansı süresiz bir yetki belgesi niteliği taşımaz; her yıl vize edilmesi zorunludur. Vize işlemi için menajerin, TFF Yönetim Kurulunca belirlenen yıllık vize ücretini (2021 yılı için 12.000 TL) ödemesi ve Federasyonun talep ettiği bilgi ile belgeleri sunması gerekir.
Bu yükümlülüklerin ihmali doğrudan sonuç doğurur. Vize bedelinin ödenmemesi ya da istenen bilgi ve belgelerin iletilmemesi durumunda ilgilinin lisansı askıya alınır.
Faaliyetin Şirket Bünyesinde Örgütlenmesi
Menajerlik, niteliği gereği gerçek kişi tarafından bizzat yürütülmesi gereken bir faaliyettir. Bununla birlikte menajerlerin ticari organizasyonlarını bir şirket yapısı içinde kurmalarının önünde engel bulunmamaktadır.
Şirketleşme tercih edildiğinde dahi esas değişmez: faaliyeti fiilen yürütecek kişilerin Talimat'a uygun şekilde lisans sahibi olmaları ve düzenlemede öngörülen koşulları taşımaları zorunludur.
Independent Legal Değerlendirmesi
Menajerlik lisansı, tek seferlik bir izinden çok, sürekli denetime tabi bir statüdür. Başvuru aşamasında sağlanan nitelikler, faaliyet süresince de korunmak zorundadır; disiplin cezası, çıkar çatışması doğuran bir görev veya vize yükümlülüğünün ihmali statüyü doğrudan tehlikeye sokabilir. Uygulamada karşılaşılan sorunların önemli bir bölümü, başvurunun reddinden değil, lisans alındıktan sonraki dönemde ortaya çıkan uyum eksikliklerinden kaynaklanmaktadır.
Ayrıca Talimat metninin ve ücret tarifelerinin dönemsel olarak değiştiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bir yıl geçerli olan bilgi, sonraki sezon için doğrudan esas alınamaz. Somut bir başvuru veya uyuşmazlık değerlendirilirken şu başlıklar öncelikli olarak ele alınmalıdır:
- Talimat'ın 4. maddesinde sayılan niteliklerin başvuru anı itibarıyla belgeyle ortaya konması
- Adli sicil kaydının, başvuru tarihine göre öngörülen 1 aylık pencere içinde alınmış olması
- Değerlendirme Komisyonunun Aralık ve Mayıs takvimi dikkate alınarak dosyanın zamanında tamamlanması
- Ret kararına karşı 7 günlük itiraz süresinin kaçırılmaması ve itiraz gerekçesinin somut delillerle desteklenmesi
- Yıllık vize yükümlülüğünün takibi ile lisansın askıya alınması riskinin önlenmesi
- Şirket üzerinden yürütülen organizasyonlarda faaliyeti fiilen yapan kişilerin lisans durumunun denetlenmesi
Independent Legal, spor hukuku alanında menajerlik lisans süreçlerinden temsil sözleşmelerinin hazırlanmasına ve federasyon nezdindeki uyuşmazlıkların takibine kadar geniş bir yelpazede danışmanlık hizmeti sunmaktadır.