Profesyonel futbolcu sözleşmeleri birden çok yoldan sonlanabilir. Bu yollardan biri olan kulüp feshi, Talimat'ın "Kulübün Fesih Hakkı" başlıklı 27. maddesinde ele alınmış; belirli durumlara özgü olmak üzere kulübün sözleşmeyi herhangi bir yaptırımla karşılaşmadan haklı biçimde sona erdirebileceği haller tek tek gösterilmiştir.
Talimat'ın 27. maddesinde yer alan sebeplerden birinin gerçekleşmesi durumunda kulüp, sözleşmeyi haklı nedene dayanarak feshedebilir. Metinde sayılmayan başka bir olayın ortaya çıkması halinde ise otomatik bir sonuç doğmaz; her uyuşmazlığın kendi koşulları içinde ayrıca ele alınması gerekir. Yapılan inceleme sonunda somut olayın haklı fesih oluşturduğu kanaatine varılırsa, kulübün fesih yetkisinin bulunduğu kabul edilir.
Kulübe Haklı Fesih Yetkisi Veren Haller
Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı'nın anılan 27. maddesi uyarınca futbolcunun:
- Talimat'ın 25. maddesinde sıralanan yükümlülüklere ağır biçimde aykırı davranması,
- Futbol faaliyeti dışında ortaya çıkan hastalık ya da istirahat halinin altı ayı geçmesi,
- Süresi en az altı ay olan kesinleşmiş bir hak mahrumiyeti veya müsabakadan men cezasına çarptırılmış olması
durumlarında kulüp, futbolcuyla arasındaki sözleşmeyi haklı nedene dayanarak sonlandırabilir.
Bu noktada bir ayrıntıya dikkat edilmelidir: kulübe haklı fesih imkânı veren sebeplerin bir kısmında sonuç, sanki sözleşmeyi haksız biçimde sona erdiren taraf futbolcuymuş gibi doğar ve futbolcu aleyhine yaptırımlar gündeme gelir. Bu ayrık hallerin ve futbolcunun haksız fesih halinde karşılaştığı cezai ve hukuki sonuçların ayrıntılı incelemesi, Profesyonel Futbolcunun Sözleşmeyi Haksız Feshi başlıklı çalışmada yapılmıştır.
Talimat'ın 25. Maddesinde Sayılan Futbolcu Yükümlülükleri
Kulübe fesih gerekçesi oluşturabilecek ve Talimat'ın 25. maddesinde düzenlenen futbolcu yükümlülükleri şu şekilde özetlenebilir. Futbolcu, müsabakalara katılabilmesi için kendi üzerine düşen işlemleri takip etmek, bunları tamamlamak ve gerekli belgeleri temin etmekle yükümlüdür. Aynı şekilde TFF'nin ve kulübünün düzenlediği kurs, ders ve konferanslara katılım da bu yükümlülükler arasındadır. Üçüncü olarak futbolcunun, hastalık veya sakatlık sebebiyle aldığı raporları rapor tarihini izleyen on gün içinde hem kulübüne hem de TFF'ye bildirmesi gerekir. Bu başlıklardan birine ağır biçimde aykırı davranılması, kulüp bakımından fesih sebebi doğurabilir.
FIFA ve CAS Uygulamasındaki Yaklaşım
FIFA ve CAS düzenlemelerinde haklı fesih sebeplerinin tek tek sayılması yöntemi benimsenmemiştir. Bunun yerine, taraflardan birinin haklı bir nedene sahip olması halinde sözleşmeyi tazminat ödeme veya sportif ceza gibi herhangi bir sonuç doğmaksızın feshedebileceği yönünde genel nitelikte bir kural öngörülmüştür. Dolayısıyla bu sistemde kuralın kapsamı, uygulamada karşılaşılan durumun gerekleri dikkate alınarak yorum yoluyla belirlenir.
Kulüp Tarafından Yapılacak Fesihte Usul
Kulübün gerçekleştireceği fesihte izlenecek yol, dayanılan haklı sebebe göre değişir. Bazı sebeplerin varlığında fesih iradesi, noter aracılığıyla keşide edilecek bir ihbarname ile açıklanır ve bu ihbarnamenin bir örneği bilgi amacıyla TFF'ye gönderilir. Buna karşılık diğer bazı hallerde doğrudan fesih mümkün olmayıp, kulübün önce futbolcuya ihtar çekmesi ve haklı fesih sebebini oluşturan durumun ortadan kaldırılmasını istemesi zorunludur.
Talimat m. 27/1'in "c" Bendi Dışındaki Hallerde
Futbolcunun, Talimat'ın 27. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ve "c" bendi dışında kalan hükümleri ihlal etmesi durumunda:
- Kulüp, derhal fesih yetkisini kullanmak istiyorsa, ilgili halin gerçekleşmesinden ve/veya bu durumdan haberdar olmasından itibaren 30 gün içinde futbolcuya noterden bir ihtarname göndererek sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini bildirmelidir. Bu süre geçtikten sonra haklı nedenle fesih yetkisi ortadan kalkar.
- İhbarnamenin bir sureti bilgi için TFF'ye iletilmelidir.
Yükümlülüklerin Ağır İhlali veya Edimlerin İfa Edilmemesi Halinde
Futbolcunun Talimat'ın 25. maddesindeki yükümlülüklerini ağır surette ihlal etmesi ya da sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmemesi durumunda:
- Sözleşmeyi sonlandırmak isteyen kulübün, futbolcuya noterden keşide edeceği bir ihtarname ile en az 7 günlük uygun bir mehil tanıyarak edimin ifasını bildirmesi zorunludur.
- Futbolcu tanınan mehile rağmen edimlerini ifa etmezse, kulüp sözleşmesini ancak mehilin sona ermesinden itibaren 7 gün içinde ve yine noterden göndereceği bir ihtarname ile feshedebilir.
- Bu ihbarnamenin bir sureti de bilgi için TFF'ye gönderilmelidir.
Belirtmek gerekir ki usule uyma zorunluluğu yalnızca kulüpler bakımından geçerli değildir; feshin haklı sayılabilmesi için futbolcuların da uyması gereken birtakım kurallar vardır. Futbolcunun haklı fesih gerekçeleri ve izlemesi gereken usuli adımlar, Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Futbolcu Tarafından Feshi başlıklı çalışmada ayrıntılı biçimde incelenmiştir.
Independent Legal Değerlendirmesi
Kulüp fesihlerinde uyuşmazlık çoğunlukla sebebin varlığı üzerinden değil, sürenin kaçırılıp kaçırılmadığı üzerinden ilerler. Özellikle 30 günlük hak düşürücü nitelikteki bildirim süresi, kulübün olayı öğrendiği anda başlatıldığından, öğrenme tarihinin belgeye bağlanmaması ileride feshin haksız sayılmasına yol açabilir. Aynı şekilde, önce ihtar çekilmesi gereken bir sebebe dayanılarak doğrudan fesih yapılması da geçerlilik sorununu beraberinde getirir.
Kulüp açısından ikinci risk alanı, haklı fesih sebebinin niteliğinin doğru belirlenmesidir. Talimat, bazı sebeplerde futbolcu aleyhine haksız fesih sonuçlarının doğmasına imkân tanırken bazılarında böyle bir sonuç öngörmez; bu ayrım, kulübün tazminat talep edip edemeyeceğini doğrudan etkiler.
Sürecin başında ele alınması gereken başlıklar şunlardır:
- Dayanılan sebebin Talimat m. 27 kapsamına girip girmediğinin, girmiyorsa somut olay değerlendirmesinin gerekçelendirilmesi
- Hastalık, istirahat veya ceza sürelerinin altı aylık eşiği aşıp aşmadığının resmi kayıtlarla doğrulanması
- Öğrenme tarihinin belgelenerek 30 günlük bildirim süresinin takvime bağlanması
- Önce ihtar gerektiren hallerde 7 günden az olmayan mehilin usulüne uygun biçimde tanınması
- Fesih ihbarnamesinin noter kanalıyla yapılması ve bir suretinin TFF'ye iletilmesi
- FIFA ve CAS önüne gidebilecek dosyalarda genel haklı sebep yorumunun baştan gözetilmesi
Independent Legal, kulüpler ve futbolcular bakımından sözleşmenin feshi, fesih usulünün kurgulanması ve fesihten doğan uyuşmazlıkların takibi konularında danışmanlık hizmeti sunmaktadır.