Vatandaşlığı doğumla kazanmış olan ve çıkma istemi Bakanlıkça uygun bulunan kişiler, Türk Vatandaşlığı Kanunu'nda 25. madde ile aranan koşulları taşımaları halinde mavi kart edinebilirler. "Mavi Kart Uygulaması" başlıklı çalışmamızda açıkladığımız üzere, doğumla sahip oldukları vatandaşlığı çıkma izniyle kaybeden kişilerin üçüncü dereceye kadarki altsoyları da bu belgeden yararlanabilmektedir. Taşınmaz edinimi ile mirasçılık sıfatı, yani mavi kartlıların mülkiyet ve miras hakkı, bu belgenin sahibine tanıdığı imkânların başında yer alır. Mavi kart sahipleri, Türk vatandaşlarında olduğu gibi, ülkemizde taşınmaz mülkiyeti kazanabilmekte ve mirasçılık sıfatını kullanabilmektedir.
Mülkiyet ve miras, kişiye sıkı sıkıya bağlı ve anayasal güvenceye kavuşturulmuş haklar arasındadır. Nitekim Anayasa'nın 12. maddesi, herkesin nitelikleri gereği vazgeçilmez, dokunulmaz ve devredilemez haklara sahip olduğunu ifade etmektedir. Anayasa'nın 35. maddesi ise bu iki hakkı doğrudan düzenler:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 35
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz."
Bir başka anlatımla Türk hukukunda mülkiyet ve miras hakları, anayasal düzeyde korunacak kadar önemli görülmüştür.
Mavi Kart Alabilecek Kişiler
Vatandaşlığı doğumla edinmiş olmakla beraber çıkma izniyle yabancı konumuna gelen kişilerin 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesinde sayılan imkânlardan yararlanabilmeleri, mavi kart edinmelerine bağlıdır. Belgeye ilişkin ayrıntılı düzenlemeler ise 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 53. maddesi ve devamında yer almaktadır.
Bu çalışmada, mavi kart sahiplerine tanınan hakların kapsamını, bu kişilerin Türkiye'deki taşınmazlar üzerinde mülkiyet hakkı bulunup bulunmadığını ve miras hukuku bakımından konumlarını ayrı başlıklar altında ele alıyoruz.
Mavi Kartlılara Tanınan Ayrıcalıklar
Mavi kart sahiplerinin hangi haklardan yararlanacağı, Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesinde belirlenmiştir. Hükümde;
Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 28
"Mavi kartlılar, bu maddede belirtilen istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler."
denildikten sonra, milli güvenlik ve kamu düzenine ilişkin hükümlerin saklı tutulduğu ayrıca vurgulanmıştır. Buna göre mavi kartlılar; maddede gösterilen istisnalar bir yana bırakıldığında ve kamu düzeniyle milli güvenliğe dair kurallar saklı tutulduğunda, kalan bütün haklardan vatandaşlarla aynı ölçüde yararlanır.
Bunun yanında anılan Yönetmeliğin 52. maddesi de bu kişilere tanınan imkânları göstermektedir:
Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 52
"(1) Doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve kendileri ile birlikte işlem gören çocukları; millî güvenliğe ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. Ancak bu durumdaki kişilerin askerlik hizmetini yapma yükümlülükleri ile seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme ve muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakları yoktur. Söz konusu kişilerin sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı olup, bu hakların kullanımında ilgili kanunlardaki hükümlere tabidirler.
(2) Bu kişilerin Türkiye'deki ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz iktisabı ile ferağı gibi konulara yönelik işlemler, ilgili kurum ve kuruluşlarca Türk vatandaşlarına uygulanmakta olan mevzuat çerçevesinde yürütülür."
Görüldüğü üzere düzenleme, mavi kartlıların kullanabileceği hakları açıkça ortaya koymaktadır. Bu kişilerin sahip oldukları ve kullanamadıkları haklar ile yeniden vatandaşlığa geçiş usulü hakkında ayrıntılı bilgi için "Mavi Kartlıların Yeniden Türk Vatandaşlığına Geçmesi" başlıklı çalışmamıza bakılabilir.
Türkiye'deki Taşınmazlar Üzerinde Mülkiyet Hakkı
Mülkiyet hakkı, Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesinde sıralanan istisnalar arasında yer almaz. Dolayısıyla bu hak, mavi kartlıların tıpkı vatandaşlar gibi kazanabileceği ve kullanmayı sürdürebileceği haklardandır. Buradan çıkan sonuç açıktır: mavi kart sahiplerinin ülkemizdeki taşınmazlar üzerinde malik sıfatı kazanması mümkündür. Daha somut söylemek gerekirse bu kişiler, yasal bir kısıtlamaya ya da devletler arası karşılıklılık koşuluna bağlı olmaksızın Türkiye'de taşınmaz edinebilirler. Taşınmaz üzerindeki mülkiyetin kazanılması, korunması ve devri de dahil olmak üzere tüm işlemlerde, Türk vatandaşları için geçerli olan mevzuat hükümleri uygulanır.
Bununla birlikte önemle vurgulamak gerekir ki mavi kartlıların mülkiyet hakkını kullanmasında milli güvenlik ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklı tutulmuştur.
Türkiye'deki Taşınmazlar Üzerinde Miras Hakkı
Miras hakkı da, mülkiyet hakkında olduğu gibi, Kanunun 28. maddesindeki istisnalar kapsamında değildir. Bu nedenle mülkiyet hakkı bakımından yaptığımız açıklamalar miras hakkı yönünden de aynen geçerlidir. Kısacası miras hakkı, mavi kartlıların vatandaşlarla eşdeğer biçimde kullanmayı sürdürdükleri bir diğer haktır.
Bu kişiler, mirastan doğan taleplerini ileri sürerken ayrı bir mevzuat rejimine tabi tutulmadıklarından, haklarını Türk vatandaşlarının bağlı olduğu kurallar çerçevesinde kullanabilirler. Yine belirtmek gerekir ki miras haklarının kullanımı bakımından da milli güvenlik ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mavi kartlılar Türkiye'de taşınmaz edinebilir mi?
Evet. Mavi kart sahiplerinin ülkemizdeki taşınmazlar üzerinde mülkiyet hakkı kazanması hukuken mümkündür.
Vatandaşlıktan ayrılan kişiler mirasçı olmaya devam eder mi?
Türk vatandaşlığından ayrılmış kişiler, yeni vatandaşlıklarının gerektirdiği ölçüde mirasın iktisabı yönünden bazı kısıtlamalarla karşılaşabilir. Buna karşılık kendilerine tanınan özel statü gereği, Türkiye'deki taşınmazlar bakımından Türk vatandaşları gibi miras alacaklısı olmayı sürdürebilirler.
Taşınmaz alımında yabancılara özgü sınırlamalar uygulanır mı?
Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığını kaybeden kişiler ve onlarla birlikte işlem gören çocukları, taşınmaz satın almak istediklerinde herhangi bir yasal sınırlamaya tabi tutulmaksızın aynen Türk vatandaşları gibi değerlendirilir.
İdari yargıda avukatla temsil zorunlu mudur?
Sınırlı istisnalar dışında avukatla temsil zorunluluğu bulunmaz; idare mahkemeleri bakımından da durum aynıdır. Ancak idare hukuku mevzuatının teknik yapısı ve İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki sürelerin kesin oluşu, sürecin hukukçu olmayan kişilerce yürütülmesi halinde telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
Independent Legal Değerlendirmesi
Uygulamada mavi kart sahipleri, taşınmaz alım satımı ya da tereke işlemleri sırasında zaman zaman yabancı statüsündeki kişilere uygulanan prosedürlerle karşılaşabilmektedir. Oysa mevzuat, bu kişileri mülkiyet ve miras bakımından vatandaşlarla aynı hukuki rejime tabi kılmıştır. Tapu ve nüfus işlemlerinde bu konumun belgelenmesi, sürecin gecikmesini önlemenin en pratik yoludur.
Mavi kartın sağladığı statünün üçüncü dereceye kadar altsoya da uzanması, özellikle yurt dışında doğmuş mirasçıların bulunduğu terekelerde soybağının belgelenmesini kritik hale getirir. Bu tür dosyalarda hazırlığın miras açılmadan önce tamamlanması tercih edilmelidir.
Somut bir işlemde şu başlıkların gözetilmesinde yarar bulunmaktadır:
- Mavi kartın geçerliliğinin ve kayıtlardaki kimlik bilgilerinin tapu ile nüfus sicilinde tutarlı olduğunun teyidi
- Altsoya ilişkin taleplerde üstsoyla soybağının resmi belgelerle ortaya konulması
- Askerlik, seçme–seçilme, kamu görevine giriş ve muafen ithalat gibi istisna kapsamındaki hakların kapsam dışı olduğunun bilinmesi
- Milli güvenlik ve kamu düzenine ilişkin sınırlamaların, özellikle askeri yasak bölge ve güvenlik bölgesi uygulamalarında değerlendirilmesi
- Tereke işlemlerinde yabancı unsur bulunması halinde uygulanacak hukukun önceden belirlenmesi
Independent Legal, vatandaşlık statüsünden doğan uyuşmazlıklar ile taşınmaz ve miras işlemlerinde danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.