Kulüp ile profesyonel futbolcu arasındaki ilişkinin süresinden önce sonlandırılması, uygulamada hem sportif hem de mali sonuçları ağır olan bir adımdır. Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı, taraflara iki ayrı zeminde tek taraflı sona erdirme imkânı tanımaktadır: sözleşmede kararlaştırılan özel şartların gerçekleşmesi ve sözleşme hükümlerinin karşı tarafça ihlal edilmesi. Her iki halde de ilgili taraf sözleşmeyi feshedebilmekte, uğradığı zararın giderilmesini talep edebilmektedir.
Bu bilgi notunda, TFF nezdinde tescil edilmiş bir sözleşmenin hangi yollarla sona erdirilebileceğini, kulüp ile futbolcunun dayanabileceği fesih sebeplerini, öngörülen süreleri ve fesih beyanının geçerlilik kazanması için izlenmesi gereken şekli inceliyoruz.
Sözleşmeye Konulan Özel Fesih Şartları
Taraflar, TFF'ye tescil ettirdikleri sözleşmeye fesih hakkını doğuran özel hükümler koyabilirler. Uygulamada en sık rastlanan örnek, kulübün küme düşmesi ihtimaline bağlanan ve futbolcuya tanınan fesih yetkisidir. Sözleşmede öngörülen bu durum gerçekleştiğinde futbolcu, tazminat ödemeksizin ve haklı nedene dayanarak ilişkiyi tek taraflı biçimde sonlandırabilir.
Benzer düzenlemelere yabancı oyuncuların sözleşmelerinde de rastlanmaktadır. Ligin üst sıralarındaki kulüplere transfer olan futbolcular bakımından, takımın Avrupa müsabakalarına katılamaması sıklıkla özel bir fesih sebebi olarak kaleme alınmaktadır.
Bu tür kayıtların yalnızca futbolcu yararına kurgulanması zorunlu değildir; kulüp lehine de düzenlenebilir. Örneğin bir alt lige düşmesi nedeniyle gelirleri belirgin biçimde azalan bir kulüp, maliyeti yüksek oyuncularla yoluna devam etmek istemeyebilir. Böyle bir ihtimale karşı sözleşmeye, takımın küme düşmesi halinde kulübe fesih yetkisi tanıyan özel bir şart eklenebilir.
Kararlaştırılan şart gerçekleştiğinde fesih hakkı kendiliğinden kullanılmış sayılmaz. İlgili tarafın, hem karşı tarafa hem de TFF'ye noter aracılığıyla birlikte göndereceği bir ihtarnameyle sözleşmeyi sona erdirdiğini bildirmesi gerekir.
Sözleşmenin sonlandırılmasına ilişkin haller genel olarak üç başlık altında toplanabilir.
Karşılıklı Anlaşmayla Sona Erdirme
Kulüp ve futbolcu, üzerinde uzlaşacakları bir mutabakatla sözleşmeyi diledikleri zaman sona erdirebilirler. Tarafların bütün konularda anlaşarak yollarını ayırması, futbol piyasasında sıkça başvurulan bir çözümdür.
Ne var ki bu mutabakatın Federasyon kayıtlarına geçirilebilmesi, PFTT'nin 26. maddesinde açıkça belirtilen belgelerin TFF'ye sunulmasına bağlıdır. Kulüp bakımından, temsile yetkili kişilere ait noter tasdikli imza sirküleri aranır. Futbolcu bakımından ise imza tarihinden en geç 30 gün önce düzenlenmiş ve ilgili kulüple imzalanacak sona erdirme sözleşmesinde kullanılacağına dair açıklamayı içeren noter tasdikli imza beyannamesi gerekir. Mutabakat vekil eliyle imzalanmışsa vekilin imza beyannamesi de diğer evrakla birlikte Federasyona ibraz edilmelidir.
Bu belgeler tamamlanmadığı takdirde karşılıklı sona erdirme TFF kayıtlarına işlenemez. Sonuç olarak futbolcunun yeni bir kulüple sözleşme imzalaması da mümkün olmaz.
Kulübün Tek Taraflı Fesih Hakkı
PFTT'nin 27. maddesinde sayılan hallerin gerçekleşmesi durumunda kulüp, sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir. Bu haller şunlardır:
- Futbolcunun, Futbolcu Temsilcileri Talimatına aykırı davranışları sebebiyle kesinleşmiş en az 4 resmi müsabakadan men cezası almış olması,
- Futbolcunun, Talimat'ın 25. maddesinde sayılan yükümlülüklerini ağır surette ihlal etmesi,
- Futbolcunun futbol faaliyeti dışında ortaya çıkan hastalık veya istirahat halinin altı ayı aşması,
- Futbolcunun en az altı ay süreyle kesinleşmiş hak mahrumiyeti ya da müsabakadan men cezasına çarptırılmış olması.
Futbolcunun sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmekte temerrüde düşmesi halinde ise kulüp doğrudan fesih beyanında bulunamaz. Sözleşmeyi sonlandırmak isteyen kulübün, futbolcuya keşide edeceği bir ihtarnameyle edimini uygun bir süre içinde ifa etmesini bildirmesi zorunludur. Verilen süre içinde ifa gerçekleşmezse kulüp, mehlin dolmasından itibaren yalnızca 7 gün içinde fesih hakkını kullanabilir.
Futbolcunun Tek Taraflı Fesih Hakkı
Futbolcuya tanınan tek taraflı fesih yetkisi PFTT'nin 28. maddesinde, dayanılabilecek sebepler ve izlenecek usul birlikte gösterilmek suretiyle düzenlenmiştir.
Ücretin Ödenmemesi Halinde
Kulübün ücret ödeme borcunda temerrüde düşmesi durumunda, sözleşmeyi sonlandırmak isteyen futbolcunun ilk adımı ihtar olmalıdır. Futbolcu, kulübüne ve bilgi amacıyla TFF'ye noterden göndereceği bir ihtarnameyle ücretinin 30 gün içinde ödenmesini talep etmek zorundadır. Kulüp bu süreye rağmen ödemeyi yapmazsa, futbolcu mehlin sona ermesinden itibaren yalnızca 7 gün içinde sözleşmesini feshedebilir.
Diğer Edimlerin Yerine Getirilmemesi Halinde
Kulübün, sözleşmeden kaynaklanan ücret dışındaki edimlerini ifa etmemesi de futbolcuya fesih imkânı verir. Bu durumda da futbolcunun kulübe bir ihtarname göndererek edimin uygun bir süre içinde yerine getirilmesini istemesi gerekir. Verilen süreye rağmen kulüp yükümlülüğünü karşılamazsa, futbolcu mehlin bitiminden itibaren ancak 7 gün içinde feshe gidebilir. Burada belirtilen sürelerin futbolcunun aleyhine olacak biçimde değiştirilmesi mümkün değildir.
TFF Bildirimi ve Sürelerin İşlemeye Başlaması
Federasyon, kendisine ulaşan ihtarnameyi tebliğ tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde faksla veya başka bir yolla kulübe iletir. Yukarıdaki süreler, TFF bildirimi ile noter ihtarından hangisi kulübe daha erken tebliğ edilmişse onun tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar. Ayrıca TFF, kulübe yaptığı bildirimin tarihini gösteren belgeyi, ihtarnameyi keşide eden futbolcuya veya vekiline gönderir.
Sportif Haklı Sebep
23 yaşını doldurmuş bir profesyonel futbolcu, sezon tamamlandığında kulübünün oynadığı resmi müsabakaların % 10'undan azında görev almışsa sözleşmesini sportif haklı sebeple feshetme imkânına kavuşabilir. Bu nitelikteki bir fesih otomatik olarak geçerli sayılmaz; futbolcunun içinde bulunduğu durum ve somut olayın koşulları birlikte değerlendirilir.
Sportif haklı sebebe dayanan fesih, kulübün ilgili sezondaki son müsabakasından itibaren 15 gün içinde gerçekleştirilmelidir.
Feshin Şekline İlişkin Ortak Kurallar
Sözleşmenin sona erdirilmesi, taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin belirli bir şekle bağlanmıştır. Fesih yetkisini kullanacak taraf, beyanını noter kanalıyla keşide edeceği bir ihbarnameyle ortaya koymalı ve bu ihbarnamenin bir örneğini bilgi için Federasyona iletmelidir.
TFF, ihbarname suretlerini tebellüğ ettiğinde feshi kayıtlarına geçirir ve yapılan işlemi taraflara bildirir. Fesih sonrasında futbolcunun başka bir kulübe geçebilmesi ise ek bir koşula bağlıdır: transfer olacağı kulübün, feshin hukuki ve sportif cezai sonuçlarından müteselsilen sorumlu olduğunu kabul ettiğini gösteren taahhütnameyi imzalaması gerekir.
Independent Legal Değerlendirmesi
Futbolcu sözleşmelerinde fesih uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, sebebin haklılığından değil usulün gözden kaçırılmasından doğmaktadır. Mehil verilmeden yapılan bir fesih, sebebi ne kadar güçlü olursa olsun haksız fesih olarak nitelendirilebilir. Aynı şekilde mehlin dolmasının ardından tanınan 7 günlük pencerenin kaçırılması da fesih hakkının kullanılamaması sonucunu doğurur.
Sözleşmeye eklenen özel şartların kaleme alınış biçimi de ayrı bir dikkat gerektirir. Küme düşme veya Avrupa kupalarına katılamama gibi durumlar, tetikleyici olayın ve hakkın kullanılma süresinin açıkça yazılmadığı hallerde tartışmaya açık hale gelmektedir. Somut bir dosyada şu başlıklar önceliklendirilmelidir:
- Fesih sebebinin PFTT'nin 27. veya 28. maddesindeki hangi bende karşılık geldiğinin baştan belirlenmesi
- İhtarname içeriğinin, talep edilen edimi ve tanınan süreyi tereddüde yer bırakmayacak biçimde göstermesi
- Mehil sonrası 7 günlük fesih süresinin takvimlenmesi ve tebligat tarihlerinin belgelenmesi
- TFF bildirimi ile noter ihtarından hangisinin daha önce tebliğ edildiğinin tespiti
- Karşılıklı sona erdirmelerde imza sirküleri ve imza beyannamesi gibi tescil şartlarının eksiksiz tamamlanması
- Sportif haklı sebepte % 10 eşiğinin resmi müsabaka kayıtlarıyla ortaya konması ve 15 günlük sürenin gözetilmesi
Independent Legal, profesyonel futbolcu sözleşmelerinin hazırlanması, feshe ilişkin ihtar ve ihbar sürecinin yönetilmesi ile bu ilişkiden doğan alacak ve tazminat taleplerinin takibinde danışmanlık hizmeti vermektedir.