Yabancıların Türkiye'ye kabulü yalnızca pasaport ve vizenin geçerliliğine bağlı değildir; sistem kayıtlarındaki idari kodlar da giriş kapısında belirleyici olur. G-87, kamu güvenliğinin tehlikeye düştüğü değerlendirmesine dayandırılan ve ülkeye kabulü fiilen kapatan koddur. Sonucu girişin engellenmesiyle de sınırlı kalmaz; Türkiye'de bulunan bir yabancı hakkında bu kod işlendiğinde sınır dışı etme kararı çoğu zaman aynı dosyada gündeme gelir.
Hakkında hukuka aykırı biçimde G-87 kaydı oluşturulan kişilerin önünde iki yol vardır: idari makama itiraz ve idare mahkemesinde iptal davası. Bu bilgi notunda kodun dayanağını, kaldırılma usullerini, süreleri ve deport ile idari gözetim kararlarına karşı atılacak adımları ele alıyoruz.
G-87 Kodunun Anlamı
G-87, yabancının Türkiye'ye girişine süre sınırı öngörülmeksizin engel oluşturan bir tahdit kaydıdır. Uygulamada bu kayıt genel güvenlik kodu olarak da anılır. Hangi olguların ve ibarelerin genel güvenliğe yönelik tehdit sayılacağını belirleme yetkisi idareye bırakılmıştır.
Kaydın oluşturulmasında tek bir merci görevli değildir. Yabancının genel güvenlik bakımından tehlike doğurduğu yönünde şüphe uyandığında; Göç İdaresi Başkanlığı, sınır kapılarındaki hudut personeli ve ilgili diğer birimler G-87 kaydını işleyebilmektedir.
Kodun Konulmasına Yol Açan Değerlendirme
Kaydın gerekçesi, yabancının ülkenin genel güvenliği açısından tehdit oluşturabileceğine ilişkin şüphedir. Bu şüphenin hangi olgulara dayandırılacağı, yetkili idari makamın takdiriyle belirlenir.
Buna karşılık, bir yabancının sınır dışı edilmesi ya da ülkeye girişinin süresiz kapatılması soyut kanaate değil somut delillere dayanmalıdır; yargılama aşamasında idareden bu yönde belge ve istihbari raporlar istenir. Ne var ki uygulamada, elle tutulur dayanağı bulunmayan şüpheler üzerine sınır dışı işlemi tesis edildiği görülmektedir. Böyle bir durumda kaydın silinmesi ancak hukuki yolların işletilmesiyle mümkün olur.
Kaydın Kaldırılmasında İzlenecek Yollar
G-87 kaydının silinmesi iki mekanizmayla sağlanır: yetkili makama yöneltilecek itiraz ya da idare mahkemesinde açılacak iptal davası. Bu koda dayanılarak ayrıca sınır dışı kararı alınmışsa, bağımsız bir işlem olduğundan ona karşı da ayrı bir iptal davası açılmalıdır.
Hangi yol seçilirse seçilsin, ileri sürülen savunmanın olayın gerçek görünümünü tereddüde yer bırakmayacak biçimde ortaya koyması beklenir; hukuki gerekçesi isabetli kurulmamış başvurular sonuçsuz kalmaktadır. Bu nedenle sürecin yabancılar hukuku alanında deneyimli bir avukatın desteğiyle yürütülmesi belirleyici olmaktadır.
Sıkça rastlanan bir başka sorun, G-87 kaydının diğer tahdit kodlarıyla karıştırılmasıdır. Yanlış kod üzerinden kurgulanan gerekçeler kabul görmemekte, iptal talepleri bu nedenle reddedilmektedir. Kodların tamamına ilişkin ayrıntılar, yabancı tahdit kodları ve tahdit kodunun kaldırılması başlıklı çalışmada ele alınmaktadır.
İdari Makama İtiraz
G-87 numaralı kaydın silinmesi için başvurulabilecek ilk yol, işlemi tesis eden mercie, yani Göç İdaresi Başkanlığına itiraz etmektir. İtirazın yöneltilebileceği süre, kaydın öğrenilmesinden ya da yabancıya tebliğ edilmesinden başlayarak 60 gündür.
İdari itiraz dava açmanın ön koşulu değildir; yine de iki nedenle yaygın biçimde tercih edilir: pratikte sonuç alınmasını sağlayabilmesi ve iptal davası açıldıktan sonra idari makama itiraz imkânının kalmaması.
İdare itirazı reddederse, 30 gün içinde herhangi bir cevap vermezse ya da verdiği cevap belirsizlik taşıyorsa, idare mahkemesinde iptal davası açma yolu açılır. Öte yandan itiraz aşamasını hiç işletmeden doğrudan dava yoluna gitmek de mümkündür.
İptal Davası
Hakkında G-87 kaydı oluşturulan yabancının önündeki diğer imkân, Göç İdaresi Başkanlığı husumetiyle kaydın iptali istemli dava açmaktır. Dava kabul edilirse tahdit kaydı silinir; talep reddedilirse istinaf ve temyiz mercilerine başvurulabilir.
Dava açma süresi, kaydın tebliğini ya da öğrenilmesini takip eden günden itibaren 60 gündür. Dava öncesinde idari makama itiraz edilmişse, itiraza kadar işleyen süre hesaba dahil edilir; idarenin başvuruyu değerlendirdiği dönem ise süreden sayılmaz.
Bir örnekle: yabancı, kaydın tebliğinin ardından 15. günde itirazda bulunur ve idare 30 günlük süre içinde herhangi bir tarihte cevap verirse, kalan idari dava açma süresi 45 gündür. Başta geçen 15 günlük dilim, 60 günlük süreden düşülmüştür.
Kaydın iptali istemiyle açılan davada yürütme kendiliğinden durmaz. Kodun doğurduğu olumsuz sonuçların bertaraf edilebilmesi için dilekçede ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.
Tahdit kodu türlerinin tamamına ve iptal davasının işleyişine ilişkin ayrıntılar, yabancı tahdit kodları ve kodun kaldırılması davası başlıklı çalışmada yer almaktadır.
Meşruhatlı Vizeyle Ülkeye Giriş
Meşruhatlı vize alabilen yabancılar, haklarında deport kararı bulunsa dahi vizenin geçerli olduğu süre boyunca Türkiye'ye giriş yapabilirler. Aile birliğinin korunması veya sağlık gerekçeleri gibi özel durumlarda tanınan bu istisnai imkân, yabancının bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliklerine yapılacak başvuruyla temin edilir.
Ne var ki uygulamada, adına G grubu tahdit kodu işlenmiş kişilere meşruhatlı vize düzenlenmediği gözlemlenmektedir. Başvurunun esaslı noktaları gözetilerek hazırlanması bu nedenle önem taşır. Konuya ilişkin ayrıntılar, meşruhatlı vize başlıklı çalışmada aktarılmaktadır.
Sınır Dışı Etme Kararına Karşı Dava
Yabancı hakkında verilen sınır dışı kararı da dava konusu yapılabilir. Dava açma süresi, kararın yabancıya tebliğ edildiği günden itibaren 7 gündür. Görevli ve yetkili mahkeme, kararı tesis eden valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir; verilecek karara karşı istinaf veya temyiz yoluna gidilemez.
Söz konusu 7 günlük süre boyunca sınır dışı işlemleri durmaz; başka bir anlatımla yabancının bu aralıkta ülke dışına çıkarılması fiilen mümkündür. Bu nedenle kararın tebliğinden sonra belgelerin ivedilikle toplanması ve davanın en kısa sürede açılması gerekir.
Kanun, bu davanın 15 gün içinde sonuçlandırılacağını öngörmektedir; uygulamada ise yargılamanın 4-5 aya yayıldığı görülmektedir. Yabancı idari gözetim altındaysa gözetim kararına karşı ayrıca itiraz edilmelidir, aksi halde dava boyunca gözetim sürer.
Sınır dışı kararına karşı iptal davasının açılmasıyla deport işlemleri kendiliğinden durur; ayrıca yürütmenin durdurulmasının talep edilmesine gerek yoktur.
Süresi içinde açılan bu davalarda G-87 kaydının ve giriş yasağının kaldırılması da istenebilir. Sınır dışı kararı iptal edilirse, ona dayanak yapılan tahdit kaydı da silinir. Buna karşılık 7 günlük süre kaçırılmışsa, kaydın kaldırılması yalnızca ayrı bir iptal davasıyla sağlanabilir.
Deport kararına karşı açılacak iptal davasının ayrıntıları, deport kararı (sınır dışı edilme) nasıl kaldırılır? başlıklı çalışmada incelenmektedir.
İdari Gözetim Kararına İtiraz
Adına G-87 kaydı işlenen yabancı, sınır dışı kararıyla birlikte idari gözetim altına alınmış olabilir; bu durumda Geri Gönderme Merkezinde barındırılır. Gözetimin azami süresi 6 ay olmakla birlikte belirli hallerde 6 ay daha uzatılabilir. İtiraz, sınır dışı kararını veren yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır.
Gözetim kararına itiraz edilmesi sınır dışı prosedürünü durdurmaz. Yabancının ülke dışına çıkarılmasının önüne geçilebilmesi için, bu itirazın yanı sıra sınır dışı kararına karşı iptal davası da açılmalıdır.
Konuya ilişkin ayrıntılar, geri gönderme merkezinden çıkmak için idari gözetim kararına itiraz başlıklı çalışmada ele alınmaktadır.
Sürecin Ne Kadar Zaman Aldığı
İdari makama yapılan başvuru yoluyla G-87 kaydının kaldırılması 1-3 ay almaktadır. Konunun idare mahkemesine taşınması, yani iptal davası açılması halinde ise süreç yaklaşık 1 yıl sürmektedir.
Bu süreler her dosyada aynı işlemez. Başvurulan makamın iş yoğunluğu, belgelerin eksik sunulması ya da itiraz gerekçesinin yeterince açık ortaya konulamaması süreyi uzatabilmektedir.
Harç, Masraf ve Vekâlet Ücreti
Tahdit kaydının kaldırılmasına ilişkin harç ve masraflar; dava başvuru harcı, posta harcı ve benzeri kalemlerden oluşur ve toplamı yaklaşık 4.000 TL düzeyindedir. Sınır dışı kararına karşı ayrı bir dava açılacaksa harçlar o dosya için yeniden ödenir. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda ise harç 2.220,60 TL olarak belirlenmiştir.
Bu kalemler yetkili makamlarca her yıl yeniden yayımlanmakta olup, belirtilen tutarlar 2023 tarifesine ilişkindir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tahdit kaydının kaldırılmasında görevli ve yetkili mahkeme Ankara idare mahkemeleridir. Koda dayanılarak alınan deport kararlarının iptalinde ise görev ve yetki, kararı veren valiliğin bulunduğu ildeki idare mahkemelerine aittir.
Sonuç
G-87, hakkında sınır dışı kararı verilen ve uzun süre idari gözetimde tutulan yabancılarla en sık karşılaşılan tahdit kodlarından biridir. Gerek idari itirazda gerekse iptal davasında, olayın gerçek görünümünün açık biçimde ortaya konulması sonucu doğrudan etkiler. Kaydın en kısa sürede silinebilmesi için yabancılar hukuku alanında uzmanlaşmış bir avukattan destek alınması önem taşır.
Independent Legal Değerlendirmesi
G-87 dosyalarında en sık karşılaşılan hata, kaydın gerekçesi netleştirilmeden dilekçe yazılmasıdır. Genel güvenlik ölçütü geniş bir takdir alanı içerdiğinden, iptal talebinin idarenin dayandığı somut olguya yönelmesi gerekir. İkinci kritik nokta, sürelerin birbirinden bağımsız işlemesidir: tahdit kaydı için 60 gün, sınır dışı kararı için 7 gün söz konusudur ve kısa sürenin kaçırılması dosyanın seyrini bütünüyle değiştirebilir.
Somut bir uyuşmazlıkta yol haritası belirlenirken şu başlıklar öncelikle ele alınmalıdır:
- Kaydın gerçekten G-87 olduğunun, benzer harf grubundaki kodlarla karıştırılmadan doğrulanması
- Sınır dışı kararı tebliğ edilmişse 7 günlük sürenin öncelikli takvim olarak işletilmesi
- İdari itiraz tercih edilecekse dava süresine etkisinin baştan hesaplanması
- Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talebine mutlaka yer verilmesi
- Gözetim itirazının, iptal davasından ayrı olarak sulh ceza hâkimliğine yöneltilmesi
- İdarenin dayandığı istihbari rapor ve belgelerin dosyaya celbinin istenmesi
Independent Legal, tahdit kodlarının kaldırılmasından sınır dışı ve idari gözetim kararlarına karşı yürütülecek başvurulara kadar yabancılar hukuku uyuşmazlıklarının tamamında danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.