Türkiye'de yabancı istihdamı kural olarak tek bir kalıba göre değerlendirilir: işveren, Bakanlığın belirlediği asgari ücret, istihdam oranı ve sermaye ölçütlerini karşılamak zorundadır. Buna karşılık mevzuat, bazı yabancı gruplarını bu genel süzgeçten geçirmez. İstisnai çalışma izni tam olarak bu ikinci yolu ifade eder.
Uygulamada bu izin türü, hem işverenler hem de yabancılar bakımından ciddi bir kolaylık sağlar; çünkü genel değerlendirme kriterlerinin bir kısmı devreye girmez. Ne var ki kolaylık, denetimsizlik anlamına gelmez. Kanun ve yönetmelik, izinden yararlanabilecek kişileri tek tek saymış ve her grup için ayrı ölçütler öngörmüştür. Bu sayımın dışında kalan bir yabancı adına yapılan başvuru, ne kadar güçlü gerekçelendirilirse gerekçelendirilsin sonuçsuz kalır.
Bu bilgi notunda, istisna kapsamında çalışma izninin hukuki dayanağını, izinden yararlanabilecek yabancı gruplarını ve her biri için aranan koşulları, e-izin sistemi üzerinden yürütülen başvuru usulünü, ödenmesi gereken bedelleri, uzatma prosedürünü ve olumsuz karar halinde başvurulabilecek yolları sırasıyla değerlendiriyoruz.
İstisna Kapsamında Çalışma İzni Ne Anlama Gelir?
Bu izin türünün yasal çerçevesini Uluslararası İşgücü Kanunu'nun 16. maddesi çizer. Hükümde çalışma izninin istisnai olarak verilebileceği yabancılar sayılmış; bu kişilere uygulanacak ayrıntılı ölçütler ise Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin 32. maddesi ve devamında düzenlenmiştir.
Sistemin mantığı şudur: kanunda sayılan gruplardan birine giren yabancı, yönetmelikte kendi grubu için öngörülen koşulları da karşılıyorsa, genel çalışma izni değerlendirmesinde aranan şartların tamamının sağlanması beklenmeden izin verilebilir. Dolayısıyla iki katmanlı bir inceleme söz konusudur — önce kişinin kanuni sayıma dahil olup olmadığı, ardından yönetmelikteki özel ölçütleri sağlayıp sağlamadığı denetlenir.
İzinden Yararlanabilecek Yabancı Grupları
Uluslararası İşgücü Kanunu m. 16, istisna yoluyla izin verilebilecek yabancıları sınırlı biçimde saymıştır. Bu kapsamda değerlendirilen kişiler şunlardır:
- Türk vatandaşıyla evlenmiş ve evlilik birliğini Türkiye'de sürdüren yabancılar
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlığını taşıyanlar
- Avrupa Birliği'ne üye bir devletin vatandaşı olanlar
- İçişleri Bakanlığı ya da Dışişleri Bakanlığı'nca Türk soylu oldukları bildirilen yabancılar
- Öğrenim geçmişi, alacağı ücret, mesleki birikimi, bilime ve teknolojiye sunduğu katkı gibi ölçütler bakımından nitelikli işgücü sayılanlar
- Yaratacağı istihdamın hacmi, yatırım veya ihracat büyüklüğü, bilim ve teknolojiye katkısı nedeniyle nitelikli yatırımcı kabul edilenler
- İşvereni tarafından Türkiye'de yürütülen bir projede belirli bir süreyle görevlendirilen yabancılar
- 6458 sayılı Kanun kapsamında uluslararası koruma başvurusu sahibi olanlar, şartlı mülteciler, geçici koruma altındakiler, vatansızlar ve mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları
- Yabancı devletlerin ve uluslararası kuruluşların Türkiye'deki temsilciliklerinde diplomatik dokunulmazlık olmaksızın görev yapanlar
- Kendi alanındaki başarısıyla uluslararası düzeyde temayüz etmiş olup bilimsel, kültürel, sanatsal veya sportif bir amaçla Türkiye'ye gelenler
- Sınır ötesi hizmet sunucusu konumundaki yabancılar
Aşağıda bu grupların her biri için mevzuatın aradığı özel koşullar ve izin süreleri ayrı ayrı ele alınmaktadır.
Nitelikli İşgücü Sayılan Yabancılar
Bir yabancının nitelikli işgücü kabul edilebilmesi, aşağıda sıralanan ölçütlerden en az üçünü birlikte karşılamasına bağlıdır:
- Yıllık toplam ücretinin, Sosyal Güvenlik Kurumu'nca belirlenen prime esas kazanç üst sınırının on iki katına ulaşması ya da bu tutarı aşması
- Saygın bir yükseköğretim kurumundan mezun olması
- Ar-Ge veya tasarım alanında mesleki birikim sahibi olması
- Ulusal ya da uluslararası ölçekte tanınan yükseköğretim kurumlarında veya bilim ve teknoloji alanında öne çıkmış kuruluşlarda mesleki tecrübe edinmiş olması
- Genel Müdürlükçe belirlenecek yabancı dilleri, anadili dışında ileri seviyede kullanabilmesi
- Ülke kalkınması bakımından Genel Müdürlükçe stratejik görülen sektörlerin birinde istihdam edilecek olması
- Genel Müdürlüğün uluslararası işgücü politikası doğrultusunda belirleyeceği diğer koşulları taşıması
Bu gruba giren yabancılar için düzenlenecek çalışma izni 5 yıla kadar olabilir.
Nitelikli Yatırımcı Sayılan Yabancılar
Nitelikli yatırımcı niteliğinin tespitinde de üç ölçütün birlikte karşılanması aranır. Bu ölçütlerin hâlihazırda sağlanmış olması şart değildir; en çok iki yıl içinde gerçekleştirileceğinin taahhüt edilmesi de yeterli sayılır. Aranan hususlar şunlardır:
- Yatırıma ayrılan sermayenin bir milyon Türk Lirası tutarında ya da bunun üzerinde olması
- Yıllık ihracatın bir milyon beş yüz bin Türk Lirasına ulaşması veya bu tutarı geçmesi
- Doğrudan ve süreklilik arz eden biçimde en az on Türk vatandaşına istihdam sağlanması
- Yatırımın, Genel Müdürlükçe kalkınma açısından stratejik görülen sektörlerde yapılması
- Yatırım yapısı içinde mevzuata uygun bir Ar-Ge ya da tasarım merkezinin oluşturulması
- Yatırımın, Genel Müdürlükçe kalkınmada öncelikli kabul edilen bölgelere yönlendirilmesi
- Yatırım dışında kalmak üzere Türkiye'de maddi değeri iki milyon Türk Lirası veya daha yüksek taşınır ya da taşınmaz malın veyahut fikri veya sınai mülkiyet hakkının bulunması
- Genel Müdürlüğün uluslararası işgücü politikasına göre belirleyeceği diğer koşulların taşınması
Nitelikli yatırımcı kabul edilen yabancıya da 5 yıla kadar çalışma izni verilebilir.
Türkiye'deki Bir Projede Görevlendirilen Yabancılar
Bu grupta belirleyici olan, yabancının çalışacağı projenin niteliğidir. Söz konusu proje ya bir kamu kurum veya kuruluşunca yürütülüyor olmalı ya da Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından ülke ekonomisine yüksek katkı sağlayacağı veya istihdamı artıracağı öngörülmüş bulunmalıdır.
Bu nitelikteki projelerde görevlendirilen yabancılar için düzenlenecek izin 3 yıla kadar uzanabilir; ancak izin süresi iş sözleşmesinin süresini aşamaz.
Türk Soylu Olduğu Bildirilen Yabancılar
İçişleri veya Dışişleri Bakanlığı'nca Türk soylu olduğu bildirilen yabancılar, kanunen Türk vatandaşlarına özgülenmiş iş ve mesleklerde, Türkiye'de ihtiyaç duyulan meslek ve sanat dallarında çalışmak üzere başvuruda bulunabilir. Bu çalışma, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Güvenlik Teşkilatı dışında kalan kamu kuruluşlarında, özel kuruluşlarda veya işyerlerinde gerçekleşebilir.
Söz konusu kişilerin, Türk vatandaşlarına tanınmış meslek, sanat ve işleri yapabilmesi ve bu işlerde çalıştırılabilmesi için özel kanunlarda öngörülen nitelikleri taşıması ve orada düzenlenen yükümlülükleri yerine getirmesi zorunludur.
Başvuru, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından İçişleri ve Dışişleri Bakanlığı'nın uygun görüşü alınmak suretiyle uluslararası işgücü politikası çerçevesinde incelenir. Ölçütlerin karşılandığı sonucuna varılırsa Türk soylu yabancıya 5 yıla kadar izin düzenlenebilir.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Vatandaşları
KKTC vatandaşlarının Türkiye'deki kamu kurum ve kuruluşlarında görev alabilmesi için çalışma izni alması gerekmez. Buna karşılık kamu dışında, örneğin özel sektörde istihdam edilecek KKTC vatandaşları bakımından izin alınması zorunludur.
Bu kişiler hakkında, UİK Uygulama Yönetmeliği m. 22'de yer alan çalışma izni değerlendirme kriterleri aranmaz. Düzenlenecek iznin süresi en fazla 5 yıl olup, iş veya hizmet sözleşmesinin süresinden uzun olamaz.
Türk Vatandaşı ile Evli Yabancılar
Evliliğin üzerinden en az 3 yıl geçmiş olması ve evlilik birliğinin Türkiye'de fiilen sürdürülmesi halinde, Türk vatandaşının yabancı eşine 3 yıla kadar istisna kapsamında izin verilebilir. Burada da iznin süresi, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşacak şekilde belirlenemez.
Temsilciliklerde Dokunulmazlık Olmaksızın Çalışan Yabancılar
Yabancı devletlerin ve uluslararası kuruluşların Türkiye'deki temsilciliklerinde diplomatik dokunulmazlığı bulunmadan görev yapan kişiler adına yapılan başvurular incelenirken Dışişleri Bakanlığı'nın görüşüne başvurulur.
Bilim, Kültür, Sanat ve Spor Alanlarında Temayüz Etmiş Yabancılar
Kendi alanındaki başarısıyla uluslararası ölçekte seçkin bir konuma ulaşmış ve bilimsel, kültürel, sanatsal ya da sportif bir amaçla Türkiye'ye gelen yabancı adına istisna kapsamında başvuru yapılabilir. Bu kişiler bakımından UİK Uygulama Yönetmeliği m. 22'de düzenlenen değerlendirme kriterlerinin sağlanması aranmaz. İzin, iş sözleşmesinin süresini geçmemek kaydıyla 3 yıla kadar düzenlenebilir.
Yükseköğretim Kurumlarında Görev Alacak Yabancı Öğretim Elemanları
Yabancı öğretim görevlileri de bu izin türünden yararlanabilir. Yükseköğretim kurumlarında sözleşmeyle görevlendirilecek yabancı uyruklu öğretim elemanları, ilgili fakülte, enstitü ya da yüksekokul yönetim kurulunun önerisi üzerine ve üniversite yönetim kurulunun uygun görüşüyle rektör tarafından atanır.
Bu atama veya görevlendirme işlemleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Cumhurbaşkanı kararı gerektiren hükümlerine tabi tutulmaz; Yükseköğretim Kurulunun vereceği ön iznin ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan çalışma izni alınmasıyla tamamlanır.
Başvuruyu, yabancıyı istihdam edecek yükseköğretim kurumu sistem üzerinden yapar. Bu kişiler bakımından da UİK Uygulama Yönetmeliği m. 22'deki değerlendirme kriterleri uygulanmaz. İzin, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak üzere 3 yıla kadar düzenlenebilir.
Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Personeli
Ar-Ge, yenilik veya tasarım personeli sıfatıyla istihdam edilecek yabancı için yapılan başvurularda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın olumlu görüş bildirmesi aranır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Bünyesinde Görev Alacak Yabancı Uzmanlar
Bu kişiler adına yapılan başvurularda çalışma izni değerlendirme kriterleri işletilmez. Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde özel kanunlara dayanılarak görevlendirilecek yabancı uzmanlar ise ancak Bakanlıktan izin alındıktan sonra göreve başlayabilir.
Büyükelçilik ve Konsolosluk Okulları, Kültür ve Din Kurumlarında Görev Alacaklar
Türkiye'deki büyükelçilik veya konsolosluklar bünyesinde faaliyet gösteren okullarda görev yapacak yabancı öğretmenler, kültür kurumlarında görevlendirilecekler ve din kurumlarında çalışacak yabancılar adına yapılan başvurular Dışişleri Bakanlığı'na bildirilir. Dışişleri Bakanlığı uygun bulduğu dosyaları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na aktarır; Bakanlık ise İçişleri Bakanlığı'nın da olumlu görüşünü alarak başvuruyu kabul edebilir.
Bu yabancılar bir işverene bağlı olmaksızın çalışacaklarsa başvuruyu sistem üzerinden bizzat yapmakla yükümlüdür. Aynı durumda çalışma izni harcı ile değerli kağıt bedelini de kendileri ödemek zorundadır.
Sınır Ötesi Hizmet Sunucuları
Sınır ötesi hizmet sunucusu kavramının kapsamı, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin 45. maddesinde ayrıntılı biçimde belirlenmiştir. Yönetmelik uyarınca bu sıfatı taşıyabilecek kişiler şunlardır:
- Konferans, seminer, toplantı ve ticari fuar gibi profesyonel etkinliklerde yer alacak olanlar
- Bilimsel, teknik veya istatistiki nitelikte araştırma yürütecek olanlar
- Pazar araştırması ve analiz çalışması yapacak olanlar
- İş tekniklerine ilişkin hizmet içi eğitim programlarına katılacak olanlar
- Satış temsilcisi sıfatıyla sipariş alacak veya sözleşme müzakeresi yürütecek olanlar
- Yük ya da yolcu taşımacılığı alanında hizmet verecek olanlar
- Satış sözleşmesi kapsamında ekipman ve makinelerin kurulumunu, bakımını, onarımını ve benzeri işlerini üstlenecek olanlar
- Yurt dışında başlamış turlar bakımından operatörlük hizmeti sunacak olanlar
- Mütercim-tercümanlık hizmeti verecek olanlar
Bunların yanı sıra yurt dışında kurulu şirket, vakıf ve derneklerin Türkiye'de hizmet sunan çalışanları ile bağımsız çalışan profesyonel meslek mensupları da bu kapsamda değerlendirilebilir.
Sınır ötesi hizmet sunucuları, üç aydan kısa sürecek işler bakımından çalışma izninden muaftır. İşin süresi üç ayı aştığında ise iş sözleşmesinin süresini geçmemek kaydıyla üç yıla kadar istisna kapsamında izin düzenlenebilir. Bu izinlerin uzatılması mümkün değildir.
Avrupa Birliği Üyesi Ülke Vatandaşları
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, Avrupa Birliği'ne üye devletlerin vatandaşlarını da istisna kapsamında izin verilebilecek yabancılar arasında saymıştır.
Uluslararası Koruma Statüsündeki Yabancılar
Mülteciler, şartlı mülteciler, ikincil koruma altındaki yabancılar ve geçici koruma kapsamındaki kişiler uluslararası koruma statüsünde kabul edilir. Bu statüdeki yabancılar istisna kapsamında çalışma izni alabilir.
Mülteciler, şartlı mülteciler ve ikincil korumadan yararlananlar için başvuru hakkı, uluslararası koruma talebinde bulunulmasından 6 ay sonra doğar. Geçici koruma altındaki yabancılar bakımından ise bu süre, geçici koruma kimlik belgesinin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren işler.
Bu başvurularda İçişleri Bakanlığı'nın olumlu görüşü aranır. Olumlu görüş verilmesi halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı; il, süre, sektör, meslek ve iş kolu gibi ölçütleri esas alarak dosyayı uluslararası işgücü politikası çerçevesinde inceler ve sonucun olumlu olması durumunda izni düzenler.
Önemle belirtmek gerekir ki uluslararası koruma statüsündeki yabancıların çalışma izni sahibi olması, bu kişilere Türkiye'de kesin kalma hakkı kazandırmaz.
İstisna kapsamında izin verilebilecek yabancılar yukarıda sayılanlardan ibarettir. Kanun ve Yönetmelik bu kişileri sınırlı biçimde belirlediğinden, listede yer almayan hiçbir yabancıya bu yoldan izin düzenlenemez.
Başvuru Nasıl Yapılır?
Başvuru kanalı, yabancının başvuru anında nerede bulunduğuna göre değişir. Yurt içinden yapılan başvurularda yabancı kimlik numarası, yurt dışından yapılan başvurularda ise referans numarası kullanılarak e-izin sistemi üzerinden işlem başlatılır.
Yurt içi başvurularda belirleyici olan geçerli bir ikamet tezkeresinin varlığıdır. Türkiye'de bulunan ve en az 6 ay süreli geçerli ikamet tezkeresine sahip yabancılara "99" ile başlayan bir Yabancı Kimlik Numarası verilir. İşveren, bu numarayı kullanarak e-izin sistemi üzerinden yabancı adına çalışma izni talebinde bulunur.
Yurt dışı başvurularında ise yabancının, vatandaşı olduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliğine giderek çalışma vizesi talebinde bulunması gerekir. Temsilcilik tarafından kendisine 16 haneli bir referans numarası verilir; Türkiye'deki işveren bu numarayla e-izin sistemi üzerinden başvuruyu tamamlar.
Diğer çalışma izni türlerinde olduğu gibi burada da başvuruyu yabancının kendisi yapmaz. İşlem, işveren ya da işverenin yetkilendirdiği kişi tarafından yürütülür.
Başvuru tamamlandıktan sonra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı dosyayı uluslararası işgücü politikası çerçevesinde inceler ve uygun bulması halinde talebi kabul eder. Yukarıda açıklandığı üzere bazı yabancı grupları bakımından İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı veya konuyla ilgili diğer bakanlıkların olumlu görüşü de aranabilir.
Talep kabul edildiğinde işverenin çalışma izni harcı ile değerli kağıt bedelini yatırması gerekir. Başvuru harcı 356 TL, çalışma izni harcı ise iznin her bir yılı için 3090 TL olarak uygulanmaktadır. Bu rakamlar 2023 yılına aittir ve izleyen yıllarda güncellenmektedir.
Ödemeler yapıldıktan sonra istisna çalışma izni kartı, işverenin idareye bildirdiği iş yeri adresine gönderilir.
Bu başlık altında başvuru usulüne ilişkin genel çerçeve aktarılmıştır. Çalışma izni başvurularının ayrıntıları için "çalışma izni" konulu çalışmamız incelenebilir.
Başvuruda İstenen Belgeler
İstisna kapsamındaki başvurularda sunulması gereken belgeler şunlardır:
- İşveren tarafından hazırlanan başvuru dilekçesi
- İşveren tarafından doldurulan başvuru formu
- Başvurunun vekil aracılığıyla yapıldığı hallerde işverence sağlanacak vekaletname
- Yurt içinden yapılan başvurularda yabancı çalışanın ikamet izni belgesi (yurt dışı başvurularında bu belge aranmaz)
- Yabancının pasaportu ya da pasaport yerine geçen belgesi
- Yabancının diplomasının veya diploma yerine geçen belgesinin noter onaylı örneği
- Yabancının, Kanun ve Yönetmelikte sayılan kişilerden olduğunu ortaya koyan belgeler
Bu belgeler başvuru sırasında işveren ya da işverenin yetkilendirdiği kişi tarafından sisteme yüklenir. Yabancı personel herhangi bir işverene bağlı olmadan çalışacaksa hem başvuruyu hem de belge yüklemesini kendisi gerçekleştirir.
Belgelerden yurt dışında düzenlenmiş olanların, ilgili ülkedeki Türk dış temsilciliğince onaylanmış ya da yetkili mercilerce apostil şerhi taşıyor olması gerekir. Yabancı dilde düzenlenen belgelerin Türkçe tercümeleriyle birlikte sunulması da zorunludur.
Ödenecek Bedeller
2023 yılı itibarıyla istisna kapsamında çalışma izni için 356 TL değerli kağıt bedeli ve iznin her bir yılı için 3090 TL çalışma izni harcı ödenir.
Başvurunun kabulü halinde Bakanlık, başvurucunun e-izin uygulamasında bildirdiği e-posta adresine ödeme bilgilerini iletir. Bu bildirimde banka hesap bilgisi, ödenecek tutar ve ödemenin ne şekilde yapılacağı yer alır. Ödemenin, e-postanın gönderilmesinden itibaren 30 gün içinde tamamlanması gerekir; aksi halde çalışma izni geçerliliğini yitirir.
Dikkat: Değerli kağıt bedeli ile çalışma izni harcından sorumlu olan kişi yabancı çalışan değil işverendir. Ancak yabancı bir işverene bağlı olmadan çalışacaksa bu bedelleri bizzat karşılamak durumundadır.
Başvuru Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?
Kanun, istisna kapsamındaki başvuruların 30 gün içinde karara bağlanmasını öngörmüştür.
Ret Kararı, İtiraz ve İptal Davası
Uluslararası İşgücü Kanunu m. 16 ile Uygulama Yönetmeliği'nde sayılan kişiler dışında kalan yabancılar adına yapılan başvurular reddedilir. Bunun yanında belgelerdeki eksikliklerin verilen süre içinde tamamlanmaması ve Bakanlığın talebi uluslararası işgücü politikasına uygun görmemesi de ret gerekçesi oluşturur.
Ret kararı karşısında yabancının önünde iki seçenek bulunur: idari itiraz yoluna gitmek veya iptal davası açmak.
İtiraz, ret kararının yabancıya tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, Bakanlığa yönelik olarak e-izin sistemi üzerinden yapılır. İtiraz dilekçesinin hukuki bir zeminde kaleme alınması, ileri sürülen gerekçeleri destekleyen bilgi ve belgelerin dilekçeye eklenmesi gerekir. Sisteme yüklenecek belgelerin tamamının e-imzalı olması da aranır.
İptal davası ise kararın tebliğini izleyen günden başlayarak 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır. Önce idari itiraz yoluna başvurulmuşsa dava açma süresi durur. Örneğin ret kararının tebliğini izleyen 40. günde itiraz edilmişse, itiraz üzerine verilen kararın tebliğini izleyen günden itibaren dava açmak için 20 gün kalır.
İdari yargıda açılan bu davada yürütmenin durdurulması da talep edilebilir. İdare mahkemesi, işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız sonuçlar doğacağı kanaatine varırsa yürütmeyi durdurabilir.
Ret kararına karşı kullanılacak hukuki imkânların usulüne uygun biçimde işletilmesi belirleyicidir. Özellikle reddin hangi gerekçeye dayandığının doğru saptanması ve dilekçenin bu gerekçeye göre hukuki bir çerçevede hazırlanması gerekir; aksi halde yeni bir olumsuz sonuçla karşılaşılması kaçınılmazdır. Sürecin etkin ve hızlı yönetilebilmesi bakımından yabancılar hukuku alanında deneyimli bir hukukçudan destek alınması yerinde olur.
Ret sebeplerinin tamamının ve bunlara karşı işletilebilecek hukuki yolların ayrıntılı biçimde incelendiği "çalışma izni başvurusunun reddi" başlıklı çalışma, konuya ilişkin daha geniş bir çerçeve sunmaktadır.
Uzatma Başvurusu ve Uzatmanın Reddi
İstisna kapsamında verilen çalışma izninin uzatılması mümkündür. Bunun için yabancının kanunda öngörülen ölçütleri karşılamayı ve çalışmayı sürdürmesi aranır. Uzatma talebi, iznin sona ermesine 60 gün kala ve her halükârda süre dolmadan iletilmelidir. İzin süresi sona erdikten sonra uzatma başvurusu yapılamaz.
Uzatma başvurusu da ilk başvuruda olduğu gibi işveren veya yetkili temsilcisi tarafından, bilgilerin sisteme girilmesi ve belgelerin yüklenmesi suretiyle gerçekleştirilir. İstenen belgeler ilk başvurudakilerle örtüşür; tek fark, mevcut istisna çalışma izni belgesinin de sisteme eklenmesi gerekliliğidir.
Uzatma talebinin reddedilmesi halinde de iki yol açıktır: itiraz ve iptal davası. Her iki imkânın kullanımı, yukarıda ilk başvurunun reddi bakımından açıklanan usule tabidir.
Uzatma başvurularının işleyişine ilişkin daha ayrıntılı bilgi, "yabancı çalışma izni uzatma" başlıklı çalışmada yer almaktadır.
Independent Legal Değerlendirmesi
İstisna kapsamındaki çalışma izni, adının çağrıştırdığının aksine "kolay izin" anlamına gelmez; yalnızca değerlendirme ölçütlerinin farklılaştığı bir rejimdir. Uygulamada karşılaşılan ret kararlarının önemli bir bölümü, yabancının kanuni sayıma girdiğinin ortaya konulamamasından ya da yönetmelikte grubuna özgü olarak aranan ölçütlerin belgelendirilememesinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle dosyanın kurgusu, başvuru yapılmadan önce hangi bende dayanılacağının netleştirilmesiyle başlar.
İkinci kritik nokta usuldür. Harç ve değerli kağıt bedelinin 30 günlük süre içinde yatırılmaması, kabul edilmiş bir başvurunun dahi sonuçsuz kalmasına yol açar. Benzer şekilde uzatma talebinin izin süresi dolduktan sonra iletilmesi, telafisi bulunmayan bir hak kaybı doğurur.
Somut bir başvuru hazırlanırken şu başlıkların öncelikli olarak ele alınması gerekir:
- Yabancının UİK m. 16'daki hangi gruba dahil olduğunun baştan belirlenmesi ve dayanağın belgelerle desteklenmesi
- Nitelikli işgücü veya nitelikli yatırımcı iddiasında, aranan asgari sayıda ölçütün fiilen karşılandığının gösterilmesi
- Yurt dışından yapılacak başvurularda dış temsilcilik aşamasıyla e-izin aşaması arasındaki zamanlamanın kaçırılmaması
- Yurt dışında düzenlenen belgelerde apostil veya konsolosluk onayı ile Türkçe tercüme koşulunun eksiksiz sağlanması
- Ödeme bildirimi sonrasındaki 30 günlük ve uzatma bakımından öngörülen 60 günlük sürelerin takvime bağlanması
- Ret halinde itiraz ile doğrudan dava arasındaki tercihin, kalan sürelerin hesabı yapılarak belirlenmesi
Independent Legal, yabancı personel istihdamına ilişkin süreçlerde başvuru dosyasının hazırlanmasından ret kararlarına karşı idari itiraz ve iptal davası aşamalarının yürütülmesine kadar danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.