Yabancıların Türkiye'ye giriş ve çıkışlarına ilişkin kayıtlar arasında yer alan tahdit kodları, kişinin ülkeye kabulünü doğrudan etkileyen idari işlemlerdir. Bu kodlardan M-67, dolandırıcılık suçunun ulusal sınırları aşan bir boyut kazandığı hallerde uygulanır.
Kodun tesis edilmesiyle birlikte yabancının Türkiye'ye girişi serbest olmaktan çıkar ve ön izne bağlanır; buna ek olarak kişi hakkında sınır dışı etme işlemleri de başlatılabilir. Kaydın kaldırılması bakımından ise üç ayrı yol gündeme gelir: idari mercie itiraz, idare mahkemesinde iptal davası ve meşruhatlı vize başvurusu. Sınır dışı kararı verilmişse, bu karara karşı ayrıca dava açılması gerekir.
M-67 Kodunun Tanımı
M-67, dolandırıcılık fiilinin uluslararası nitelik taşıdığı durumlarda Göç İdaresi Genel Başkanlığı tarafından yabancının kaydına işlenen bir tahdit kodudur. Bu kaydın bulunduğu kişinin ülkeye girebilmesi, İçişleri Bakanlığı'ndan alınacak ön izin koşuluna bağlanır.
Kodun Tesis Edilme Gerekçesi
M-67 kodu, yabancının dolandırıcılık suçu nedeniyle İnterpol tarafından arandığının tespiti üzerine, ülke güvenliğinin korunması amacıyla işlenir.
Kodun yasal dayanağı, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 9. maddesinin yedinci fıkrasıdır:
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 9/7
"Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sebebiyle Genel Müdürlükçe (…) yabancıların ülkeye kabulü ön izin şartına bağlanabilir."
İnterpol, üye ülkelerin emniyet birimleriyle sürekli bir iletişim ve işbirliği ağı içinde faaliyet gösterir. Yabancının işlediği dolandırıcılık fiili herhangi bir nedenle başka devletleri de ilgilendirecek ölçüde sınır ötesi bir boyut kazandığında, suç interpol dolandırıcılığı niteliğine bürünür.
Kodun Kaldırılma Yolları
M-67 kaydının silinmesi, idari itiraz başvurusu ya da iptal davası yoluyla sağlanabilir. Bunun yanında, kaydı kaldırılamayan yabancının meşruhatlı vize temin etmesi halinde Türkiye'ye giriş yapması mümkün hale gelir.
İdari İtiraz Yolu
Hakkında M-67 kodu işlendiği kendisine bildirilen yabancı, tebliği izleyen günden başlayarak 60 gün içinde Göç İdaresi Başkanlığı'na başvurarak kaydın kaldırılmasını isteyebilir. Başvurunun gerekçeli bir dilekçeyle yapılması gerekir. Dilekçede itirazın dayandığı sebepler açıklanmalı, ileri sürülen iddiaları destekleyen belgeler de ekte sunulmalıdır.
Başkanlık, kendisine ulaşan bu talebi 30 gün içinde yanıtlar. Bu süre içinde hiç cevap verilmemesi ya da belirsiz nitelikte bir cevap verilmesi halinde başvuru reddedilmiş sayılır. Talebin reddedilmesi halinde kaydın silinmesi ancak iptal davasıyla sağlanabilir.
DİKKAT: Göç İdaresi Başkanlığı'na yapılan itiraz, iptal davası açma süresini durdurucu etki doğurur.
İptal Davası Yolu
Kaydın tesis edildiği kendisine bildirilen yabancının, bildirimi izleyen günden başlayan 60 günlük süre içinde idare mahkemesine iptal talebiyle başvurma imkânı vardır. Bu noktada iki farklı senaryo söz konusudur.
Birinci senaryoda yabancı, Göç İdaresi Başkanlığı'na hiç itiraz etmeksizin doğrudan iptal davası açar. Bu halde dava, kaydın kişiye tebliğini izleyen günden itibaren işleyen 60 günlük süre içinde açılmalıdır. Doğrudan dava yolu seçildikten sonra idari itiraz yoluna dönülmesi mümkün değildir.
İkinci senaryoda önce itiraz edilir, ardından iptal davası açılır. Burada yapılan itiraz dava açma süresini durdurur. Bir başka deyişle 60 günlük süreden, kodun tebliğ edildiği tarih ile itirazın yapıldığı tarih arasında geçen gün sayısı düşülür; geriye kalan kısım dava açmak için kullanılabilecek süredir.
Somut bir örnekle açıklamak gerekirse: tebliği izleyen günden itibaren 36. günde itiraz edilmiş ve bu itiraz reddedilmişse, ret kararının tebliğini izleyen günden başlayarak 24 gün içinde iptal davası açılabilecektir.
Kaydın silinmesi amacıyla açılan davada yürütmenin durdurulması da talep edilebilir. Bu talebin kabulü halinde, kodun doğuracağı sonuçlar yargılama sonuçlanıncaya kadar askıya alınır. Mahkemenin bu yönde karar verebilmesi için işlemin açık biçimde hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç ya da olanaksız zararların doğacak olması aranır. Bu iki koşulun somut olayda gerçekleştiği dilekçede ortaya konulmalıdır.
Tahdit kodlarının tümünün ayrı ayrı incelendiği ve idarece düzenlenen kayıtların bütününe yer verilen yabancı tahdit kodu ve kodun kaldırılması davası başlıklı çalışmamızdan konuya ilişkin daha geniş bilgi edinilebilir.
Meşruhatlı Vize ile Ülkeye Giriş
M-67 kodu nedeniyle giriş yasağıyla karşılaşan yabancı, meşruhatlı vize alarak Türkiye'ye gelebilir. Bu vize türü, tahdit kaydı ve giriş yasağı devam etmesine rağmen ülkeye girişe imkân tanıması yönüyle özellik taşır.
Meşruhatlı vize; çalışma, öğrenim, aile birleşimi, tedavi ve ticaret gibi belirli amaçlara bağlı olarak idarece özel biçimde düzenlenen bir vizedir. Bununla birlikte uygulamada, M-67 kodu gibi milli güvenlik yönünden tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancıların bu yöndeki taleplerinin reddedildiği görülmektedir.
Konunun bütün ayrıntılarıyla ele alındığı meşruhatlı vize nedir, nasıl alınır başlıklı çalışmamız incelenerek ayrıntılı bilgiye ulaşılabilir.
Sınır Dışı Kararının Kaldırılması
Tahdit kaydına dayanılarak hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancının, bu kararın tebliğini izleyen 7 günlük süre içinde iptal davası açma hakkı bulunur. Bu dava, kararı veren valiliğin bağlı bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülür. Davanın açılmasıyla birlikte sınır dışı işlemleri durur; yargılama sonuçlanmadan yabancı ülke dışına çıkarılamaz.
Sürenin yedi günle sınırlı olması tek başına yeterli bir güvence sağlamaz. İdare, dava açma süresinin dolmasını beklemeksizin sınır dışı işlemini tamamlayabilmektedir; işlem tamamlandığında ise yabancı fiilen ülke dışına çıkarılmış olur. Bu nedenle kararın tebliğinin ardından hiç vakit kaybetmeden dava açılması, işlemlerin durdurulması bakımından belirleyicidir.
Davada esas talep sınır dışı kararının iptalidir. Bununla birlikte dilekçede, deport kararının yanı sıra tahdit kaydının da iptali istenebilir. Mahkeme talebi yerinde ve hukuka uygun bulursa her iki işlem birlikte iptal edilir.
Gerek sınır dışı kararının gerek M-67 kaydının iptaline yönelik başvurularda kanunda öngörülen sürelere uyulması zorunludur. Ayrıca ilgili mercilere sunulacak dilekçelerin hukuki gerekçeleriyle birlikte hazırlanması gerekir. Bu gereklerin karşılanmaması halinde talepler reddedilir ve kayıt yerinde kalmaya devam eder. Bu nedenle sürecin en başından itibaren yabancılar hukuku alanında çalışan bir avukattan destek alınması yararlı olacaktır.
Sınır dışı kararına karşı açılacak dava hakkında daha kapsamlı bilgi için deport kararı (sınır dışı edilme) nasıl kaldırılır başlıklı çalışmamıza bakılabilir.
İdari Gözetim Kararına İtiraz
Hakkında M-67 kodu bulunan yabancı için sınır dışı işlemleri yürütülürken idari gözetim kararı da verilebilir. Böyle bir kararla kişi geri gönderme merkezine sevk edilir. Merkezde bulunduğu süre boyunca yabancı denetim altında tutulur ve özgürlüğünden yoksun bırakılır.
Kişinin geri gönderme merkezinden çıkarılabilmesi, idari gözetim kararına itiraz edilmesine bağlıdır. İtiraz; kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki ya da yabancının fiilen tutulduğu yerdeki Sulh Ceza Hâkimliği'ne yöneltilir.
Konunun bütün ayrıntılarıyla incelendiği geri gönderme merkezinde idari gözetim kararına itiraz başlıklı çalışmamızdan daha fazla bilgi edinilebilir.
Sürecin Ne Kadar Sürdüğü
M-67 kaydının iptal davası yoluyla kaldırılması ortalama 1 yıl almaktadır. İdareye yapılan itiraz başvurularının sonuçlanma süresi ise ortalama 1-3 ay aralığındadır.
Harç ve Yargılama Giderleri
M-67 kaydının kaldırılmasına ilişkin masraflar 2023 yılı için ortalama 4000 TL düzeyindedir. Bu tutar; dava kapsamında ödenecek ücretleri, posta giderlerini, dava harçlarını ve diğer yargılama giderlerini kapsamaktadır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tahdit kaydının kaldırılmasına ilişkin davalarda görevli ve yetkili yargı yeri Ankara idare mahkemeleridir. Buna karşılık tahdit koduna dayanılarak alınan sınır dışı kararlarının iptali istendiğinde dava, kararı veren valiliğin bulunduğu ildeki idare mahkemesinde görülür.
Sonuç
M-67 kaydının kaldırılması için açılacak iptal davası, çok sayıda usuli işlemi bünyesinde barındırır. Dava açma sürelerine riayet edilmesi ve dilekçelerin hukuki gerekçeleriyle birlikte kurgulanması, sürecin iki temel gereğidir; bunlara uyulmadığında davanın reddi gündeme gelir. Kişi hakkında ayrıca sınır dışı kararı verilmişse, deport kararının iptali davasının gecikmeksizin açılması gerekir. Bu nedenle sürecin baştan sona yabancılar hukuku alanında deneyimli bir avukat tarafından yürütülmesinde fayda vardır.
Independent Legal Değerlendirmesi
M-67 kaydına ilişkin dosyalarda belirleyici olan husus, iki ayrı idari işlemin birbirinden ayrıştırılmasıdır. Tahdit kaydı ile sınır dışı kararı farklı sürelere, farklı yetkili mahkemelere ve farklı hukuki sonuçlara tabidir. Kayda karşı altmış günlük süre işlerken, deport kararına karşı yalnızca yedi gün bulunması, uygulamada en sık hak kaybı yaratan noktadır.
İkinci kritik başlık, itiraz ile doğrudan dava seçenekleri arasındaki tercihtir. İdari itiraz süreyi durdurduğu için ek bir zaman kazandırır; buna karşılık doğrudan dava açıldığında idari itiraz yoluna geri dönülemez. Bu tercih, elde bulunan belgelerin gücü ve yabancının Türkiye'de fiilen bulunup bulunmadığı dikkate alınarak yapılmalıdır.
Somut bir dosyada şu başlıklar öncelikle ele alınmalıdır:
- Kaydın tebliğ tarihinin belgelendirilmesi ve altmış günlük sürenin buna göre hesaplanması
- Sınır dışı kararı mevcutsa yedi günlük süreye öncelik verilerek işlemlerin durdurulması
- Dava dilekçesinde tahdit kaydının iptalinin de birlikte talep edilmesi
- Yürütmenin durdurulması için aranan iki koşulun somut olay üzerinden gerekçelendirilmesi
- İdari gözetim kararı verilmişse Sulh Ceza Hâkimliği'ne itiraz yolunun eşzamanlı işletilmesi
- İnterpol kaydının dayanağı olan yabancı ülke işleminin niteliğinin araştırılması
Independent Legal, tahdit kodlarının kaldırılması, sınır dışı kararlarına karşı açılacak iptal davaları ve idari gözetim süreçleri bakımından yabancılar hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.