Yabancıların Türkiye'ye girişini kapatan idari kayıtlar arasında en ağır sonuç doğuranlardan biri G-82 kodudur. Bu kayıt işletildiğinde yabancı ya sınır kapısında ülkeye alınmaz ya da geri gönderme merkezine sevk edilerek ülkeden çıkarılır. Kapıda geri çevrilen veya sınır dışı edilen kişi bakımından tek çıkış yolu hukuki başvurudur.
Aşağıda kodun neyi ifade ettiğini, hangi olgulara dayandırıldığını, somut delil şartını ve kaldırılmasına ilişkin usulü ele alıyoruz.
G-82 Kodunun Anlamı
G-82, milli güvenlik aleyhine faaliyette bulunduğu saptanan yabancılar bakımından işletilen bir tahdit kaydıdır. Kayıt, kişinin ülkeye giriş yapmasını engeller; hâlihazırda Türkiye'de bulunuyorsa süresiz biçimde sınır dışı edilmesi sonucunu doğurur.
Hangi davranışların milli güvenlik aleyhine faaliyet sayılacağı kanunda açıkça sayılmış değildir; bu nitelendirme idarenin takdirine bırakılmıştır. Ancak idarenin, ulaştığı sonucu somut verilerle temellendirmesi zorunludur. Uygulamada zaman zaman bu ölçütün karşılanmadığı, kaydın somut delile dayanmaksızın işletildiği görülmektedir. Delilsiz biçimde kurulan böyle bir işlem hukuka aykırıdır ve dava yoluyla kaldırılabilir.
Kodun Hangi Gerekçeyle Konulduğu
G-82 kaydının amacı, milli güvenlik aleyhine faaliyette bulunduğu değerlendirilen kişinin Türkiye'ye girişini engellemektir. Yabancı ülke içindeyse kayıt, çalışma ve ikamet izinlerinin iptal edilerek sınır dışı işleminin yürütülmesi için de kullanılır.
Terör örgütleriyle irtibat kurulması, kaçakçılık ve benzeri suçlar ile bu suçlardan elde edilen gelirin aklanması, milli güvenlik bakımından tehdit oluşturan başlıklar arasındadır. Bununla birlikte bu olguların somut delillerle desteklenmesi gerekir. Değerlendirmede Milli İstihbarat Teşkilatı tarafından elde edilen bilgilerden yararlanılmaktadır.
Kodun Kaldırılmasında İzlenebilecek Yollar
G-82 kaydı, kodu oluşturan idari birime başvurulması ya da iptal davası açılması yoluyla silinir. Bunlardan bağımsız olarak, hakkında kayıt ve giriş yasağı bulunan yabancı meşruhatlı vize yoluyla ülkeye giriş sağlayabilir.
Hangi yol seçilirse seçilsin belirleyici olan aynı husustur: hukuki gerekçenin açıkça ortaya konulması. İşlemin hukuka aykırılığı somut biçimde gösterilemediğinde başvuruların reddi gündeme gelmektedir. Bu nedenle sürecin yabancılar hukuku alanında uzmanlaşmış bir hukukçu eşliğinde yürütülmesi önem taşır.
İdari İtiraz Yoluyla Kaydın Kaldırılması
Kaydın silinmesi için kullanılabilecek ilk hukuki araç, idari makama itirazda bulunmaktır. Muhatap Göç İdaresi Başkanlığıdır ve itiraz gerekçeli bir dilekçeyle sunulur. Süre, kaydın öğrenilmesini ya da tebliğ edilmesini izleyen günden başlamak üzere 60 gündür.
İdareye başvurmak, dava açmanın ön koşulu değildir. İtiraz yoluna hiç gitmeden doğrudan iptal davası açılabilir. Bunun yanında idarenin itirazı reddetmesi ya da 30 gün içinde herhangi bir cevap vermemesi hâlinde de dava yolu açıktır.
Kaydın Kaldırılmasına İlişkin İptal Davası
Hakkında kayıt oluşturulan yabancının başvurabileceği diğer yol, idare mahkemesinde iptal davası açmaktır. Dava Göç İdaresi Başkanlığına yöneltilir; reddedilmesi hâlinde istinaf ve temyiz kanun yolları kullanılabilir.
Dava açma süresi bu uyuşmazlıklarda özellikle önemlidir. Kural olarak süre, kaydın tebliğini izleyen günden itibaren 60 gündür. Dava öncesinde yetkili makama başvurulmuşsa, kararın tebliğinden itiraz başvurusuna kadar geçen süre 60 günün içinde sayılır.
G-82 kaydının iptali istemiyle dava açılması, idari işlemin yürütümünü kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle işlemin uygulanmasının askıya alınabilmesi için ayrıca yürütmenin durdurulması talebinde bulunulmalıdır; aksi hâlde davanın açılmış olması tek başına yürütmeyi durdurmaz.
Tahdit kodlarının iptali ile dava açma sürelerine ilişkin ayrıntılı bilgi, yabancı tahdit kodları ve tahdit kodlarının kaldırılması başlıklı çalışmamızda yer almaktadır.
Meşruhatlı Vize ile Ülkeye Giriş
G-82 kaydı ve giriş yasağı devam ederken dahi meşruhatlı vize yoluyla Türkiye'ye giriş sağlanabilir. Bu vize kaydın kaldırılması sonucunu doğurmaz; yalnızca kaydın varlığına rağmen yabancının ülkeye girebilmesine imkân tanır.
Meşruhatlı vize; aile, sağlık ya da eğitim gibi hâllerde tanınan istisnai bir vize çeşididir. Vizenin hangi durumlarda verildiği, başvuru usulü ve istenen belgeler gibi konular meşruhatlı vize nedir nasıl alınır başlıklı çalışmamızda açıklanmaktadır.
Sınır Dışı Etme Kararına Karşı İptal Davası
Yabancı hakkında verilen deport kararı iptal davası yoluyla kaldırılır. Bu dava, sınır dışı kararının yabancıya tebliğinden itibaren 7 gün içinde açılmalıdır. Mahkemenin bu konuda verdiği karar kesindir. Buna karşılık idare mahkemesinin ret kararı vermesi hâlinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma imkânı bulunmaktadır.
Açılan davanın idare mahkemesince sonuçlandırılma süresi yaklaşık 4-6 ay arasındadır. Yabancı idari gözetim kararına itiraz etmediği sürece, sınır dışı davası sonuçlanıncaya kadar geri gönderme merkezinde tutulmaya devam eder.
Konuya ilişkin ayrıntılar, deport kararı (sınır dışı edilme) nasıl kaldırılır başlıklı çalışmamızda yer almaktadır.
İdari Gözetim Kararına İtiraz
Ülkeden gönderilmek üzere geri gönderme merkezine getirilen yabancının buradan çıkabilmesi için idari gözetim kararına itiraz edilmesi gerekir. İtiraz yoluna gidilmediği takdirde kişi, ülkeden gönderilinceye ya da deport kararı iptal edilinceye kadar merkezde kalmaya devam eder. İtirazın yöneltileceği makam sulh ceza hakimliğidir.
Konuya ilişkin ayrıntılar, geri gönderme merkezinde idari gözetim kararına itiraz başlıklı çalışmamızda açıklanmaktadır.
Kaydın Kaldırılması Ne Kadar Sürer?
Tahdit kaydının kaldırılması yaklaşık 1 yıl sürmektedir. Bu süre; idarenin başvuruya cevap verme hızına, mahkemelerin iş yüküne ve dosyaya sunulan belgelerde eksiklik bulunup bulunmamasına göre değişkenlik gösterir.
Harç ve Yargılama Giderleri
G-82 kaydının kaldırılmasına ilişkin dava harç ve masrafları yaklaşık 4.000 Türk Lirası düzeyindedir. Bu kalemler her yıl yeniden belirlenmektedir. 10.07.2023 tarihinden itibaren yürürlükte olan iptal davası harç ve gider tarifesi esas alınmalıdır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
G-82 kaydının kaldırılmasına ilişkin uyuşmazlıklarda Ankara idare mahkemeleri görevli ve yetkilidir. Bu koda dayanılarak verilen deport kararının iptali istemli davada ise kararı veren makamın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir.
Sonuç
G-82 kaydı, yabancının milli güvenlik bakımından tehdit oluşturduğunun değerlendirildiği hâllerde işletilen bir koddur. Kişinin ülkeden çıkarılması, çalışma ve ikamet izinlerinin iptali ve ülkeye girişinin yasaklanması gibi ağır sonuçlar doğurur. Bu sonuçlarla karşılaşmamak için hukuki yollara başvurulması ve alanında uzmanlaşmış bir hukukçudan destek alınması gerekir.
Independent Legal Değerlendirmesi
G-82 dosyalarının temel zorluğu, işleme dayanak yapılan bilgilerin çoğu zaman istihbari nitelikte olmasıdır. Buna karşılık idarenin takdir yetkisi denetimsiz değildir; nitelendirmenin somut verilere dayanması gerekliliği, iptal davasında savunmanın çıkış noktasını oluşturur. İkinci husus, iki ayrı işlemin farklı takvimlere tabi olmasıdır: kaydın iptali için 60 gün öngörülmüşken sınır dışı kararı için süre 7 güne iner.
Somut bir dosyada şu başlıklar önceliklendirilmelidir:
- Kaydın öğrenilme veya tebliğ tarihinin belgelenerek 60 günlük sürenin baştan hesaplanması
- Yürütmenin durdurulması talebinin dava dilekçesine mutlaka eklenmesi
- Sınır dışı kararı da varsa 7 günlük sürenin ayrı bir takvim olarak yönetilmesi
- Gözetim altındaki kişi için sulh ceza hakimliğine itirazın eş zamanlı yapılması
- Ret kararı hâlinde bireysel başvuru seçeneğinin önceden planlanması
Independent Legal, tahdit kodu ve sınır dışı uyuşmazlıklarında idari başvuru ve dava süreçlerinin tamamında danışmanlık hizmeti sunmaktadır.