Türkiye'ye girişi engellenmiş bir yabancının ülkeye gelmesini sağlayan sınırlı yollardan biri meşruhatlı vizedir. Bu vize türü; aile birleşimi, istihdam, öğrenim, sağlık hizmeti alma ve ticari faaliyet gibi belirli amaçlarla düzenlenir. Böylece giriş yasağı bulunan kişi, deport kararının iptali için dava açıp sonucunu beklemeksizin Türkiye'ye gelebilme imkânına kavuşur.
Aşağıda meşruhatlı vizenin hukuki niteliğini, başvurunun hangi makama ve nasıl yapılacağını, her bir vize türünde aranan evrakı, vizenin deport kararıyla ilişkisini ve sonuçlanma süresini ele alıyoruz.
Meşruhatlı Vize Kavramı
Meşruhatlı vize, hakkında giriş yasağı bulunan ya da adına tahdit kodu işlenmiş yabancının Türkiye'ye gelmesine olanak tanıyan bir uygulamadır. Başvuru, somut bir gerekçeye dayandırılır; aile birleşimi, çalışma, öğrencilik, tedavi ve ticaret bu gerekçelerin başlıcalarıdır.
Vizenin işlevi giriş yasağının etkisini belirli bir amaç için askıya almak olduğundan, her başvuruda olumlu sonuç alınması beklenemez. Genel güvenlik, genel sağlık veya kamu düzeni gerekçesiyle sınır dışı edilmiş yabancılar bakımından özel amaçlı meşruhatlı vize düzenlenmemektedir. Vizenin verilip verilmeyeceği hususunda takdir ve değerlendirme yetkisi başvurunun yapıldığı makama aittir.
Başvuru Nereye ve Nasıl Yapılır?
Meşruhatlı vize talebi, yabancının bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliklerine yöneltilir. Burada kastedilen makamlar Türk Konsoloslukları ve Büyükelçiliklerdir. Başvuru sahibinin, vize işlemleri için aranan evrakı hazırlaması ve Türkiye'ye giriş gerekçesini açıkça ortaya koyması gerekir. Süreçte doğan harç ve giderlerin de karşılanması zorunludur.
Vize Türlerine Göre İstenen Belgeler
Meşruhatlı vizede aranan evrak tek bir liste halinde belirlenmiş değildir; başvuruya dayanak yapılan gerekçeye göre değişir. Bu nedenle belgelerin, talep edilen vize türüne uygun biçimde derlenmesi gerekir. Aşağıda her bir tür ayrı ayrı ele alınmaktadır.
Aile Birleşimi Vizesinde Aranan Evrak
Aile birleşimi gerekçesiyle yapılacak başvurularda şu belgeler istenir:
- Başvuru sahibince doldurulup imzalanmış başvuru formu,
- 4 adet biyometrik fotoğraf,
- Başvuru tarihinden geriye doğru en fazla 6 ay içinde düzenlenmiş pasaport ya da pasaport yerine geçen belge,
- Evlilik cüzdanı; henüz düzenlenmemişse evlilik ilişkisini ortaya koyan belgenin fotokopisi de kabul edilir.
Bu vize türü, yabancının bir Türk vatandaşıyla evli olması halinde gündeme gelir. Aynı şekilde, yabancının çocuğunun, annesinin ya da babasının Türk vatandaşı olması da vizenin düzenlenmesine dayanak oluşturur. Ayrıca eşlerden biri Türkiye'de çalışma izniyle istihdam ediliyorsa diğer eş bakımından da aile birleşimi vizesi verilebilir.
Çalışma Vizesinde Aranan Evrak
İstihdam gerekçesine dayanan başvurularda dosyada bulunması gerekenler şunlardır:
- İşveren ve yabancı tarafından karşılıklı imzalanmış iş sözleşmesi,
- 4 adet biyometrik fotoğraf,
- Pasaport sureti; Türkçe çevirisi yapılmış ve yeminli tercüman ya da resmî makam onayından geçmiş olmalıdır,
- Diploma veya geçici mezuniyet belgesinin sureti; bu belge bakımından da Türkçe çeviri ile yeminli tercüman ya da resmî makam onayı aranır,
- İstihdam edilecek şirketin ortaklık ve sermaye yapısını ortaya koyan Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi,
- Aynı şirketin son yıla ait bilanço ile kâr/zarar tablosu; yeminli mali müşavir onayı taşımalıdır,
- Referans mektubu; uygulamada bu belge çoğunlukla işverence düzenlenir.
Çalışma amacıyla ülkeye gelmek isteyen yabancının bu evrakı eksiksiz derleyerek Türk dış temsilciliklerine başvurması gerekir. Dosyada eksik bulunması halinde talep reddedilir.
Öğrenci Vizesinde Aranan Evrak
Öğrenim gerekçeli başvurularda şu belgeler istenir:
- Başvurucu tarafından doldurulmuş ve imzalanmış başvuru formu,
- İkamet izni başvuru formu,
- Öğrenim görülecek üniversiteden alınmış kabul mektubu,
- Pasaportun ya da pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
- 4 adet biyometrik fotoğraf,
- Türkiye'de kalınacak süre boyunca yeterli ve düzenli maddi imkânın bulunduğuna dair beyan,
- Yürürlükte olan sağlık sigortası.
Öğrenci vizesi başvurusunda bulunacak yabancının 30 yaşını doldurmamış olması aranır. Bu yaş koşulunu taşıyan ve yukarıdaki evrakı tamamlayan kişi, Türkiye'de önlisans, lisans veya yüksek lisans öğrenimi göreceği üniversiteden aldığı kabul mektubu ile vizeye hak kazanabilir.
Meşruhatlı vize başvurularında iki nokta belirleyicidir: evrakın eksiksiz olması ve başvurunun ileri sürülen amaçla örtüşmesi. Bu noktalardaki bir aksaklık başvurunun reddiyle sonuçlanır ve yabancının ülkeye girişi gerçekleşmez. Hukuki gerekliliklerin tam olarak karşılanması ve sürecin verimli yürütülmesi bakımından bu alanda deneyimli bir hukukçudan destek alınması yerinde olacaktır.
Tedavi Vizesinde Aranan Evrak
Sağlık hizmeti almak amacıyla yapılan başvurularda dosyaya eklenmesi gerekenler şunlardır:
- Başvurucu tarafından doldurulmuş ve imzalanmış başvuru formu,
- Pasaportun ya da pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
- 4 adet biyometrik fotoğraf,
- Tedavi için Türkiye'de geçirilecek süre boyunca yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna ilişkin beyan,
- Yürürlükte olan sağlık sigortası,
- Tedavi masraflarının tamamının karşılandığını gösteren makbuz; bu giderleri kapsayan sigorta poliçesi; giderler devletçe üstleniliyorsa buna dair belge,
- Tedavinin yapılacağı hastanenin başhekimi ile tedaviyi üstlenecek hekim tarafından düzenlenen ve tedavi süresini gösteren belge.
Giriş yasağı bulunmakla birlikte tedavi için Türkiye'ye gelmesi gereken yabancılar bu vize aracılığıyla ülkeye girebilir. Ancak sayılan evrakla birlikte ilgili mercie başvurulmadan önce, yabancının kendi ülkesinde tamamlaması gereken birtakım işlemler vardır.
Bu işlemlerin ilki, yabancının bulunduğu ülkedeki bir hastaneden rapor temin etmesidir. Raporda kişinin sağlık durumuna ilişkin bilgiler yer almalı ve "Yurt dışında tedavisi gerekir" ifadesi mutlaka bulunmalıdır. Rapora ayrıca hastanın mevcut halinin uçakla seyahate elverişli olup olmadığı da işlenir. Son aşamada söz konusu raporun noter onaylı çevirisinin yaptırılması gerekir. Bu adımlar tamamlandıktan sonra yukarıdaki belgelerle birlikte başvuru yoluna gidilebilir.
Ticaret Vizesinde Aranan Evrak
Ticari faaliyet gerekçesine dayanan başvurularda şu evrak aranır:
- Başvuru sahibince doldurulup imzalanmış başvuru formu,
- 4 adet biyometrik fotoğraf,
- Başvuru tarihinden geriye doğru en fazla 6 ay içinde düzenlenmiş pasaport ya da pasaport yerine geçen belge,
- Yabancının Türkiye'de şirket kurmasına ilişkin belgeler; davet mektubu bunlara örnektir.
Yabancının bu evrakı tamamlayarak Türk dış temsilciliklerine, yani konsolosluk ya da büyükelçiliğe başvurması gerekir. Talebin kabulü veya reddi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunur. Bununla birlikte evrakta eksiklik varsa sonuç her hâlükârda ret olacaktır.
Meşruhatlı Vizenin Deport Kararı Bakımından İşlevi
Sınır dışı kararının etkisini ortadan kaldırmanın iki yolundan söz edilebilir. Bunlardan biri karara karşı iptal davası açmak, diğeri ise meşruhatlı vize temin etmektir. Vizenin düzenlenmesi halinde, kişi hakkında giriş yasağı devam etse dahi belirlenen özel amaç çerçevesinde ülkeye giriş yapılabilir. Uygulamada bu vize, yurda giriş yasağının yarattığı tıkanıklığı aşmak için de tercih edilmektedir.
Sınır dışı kararının ortadan kaldırılmasının diğer yolu olan iptal davasına ilişkin ayrıntılı açıklamalar için "deport kararı (sınır dışı edilme) nasıl kaldırılır?" başlıklı çalışmamıza bakılabilir.
Vize Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?
Meşruhatlı vize, başvurunun yapıldığı tarihten itibaren en geç 90 gün içinde sonuçlanır.
Independent Legal Değerlendirmesi
Meşruhatlı vize başvurularında sonucu belirleyen iki unsur öne çıkar: somut duruma karşılık gelen doğru vize türünün seçilmesi ve bu türe ait evrakın eksiksiz sunulması. Yanlış gerekçeye dayandırılan ya da belge yönünden tamamlanmamış bir başvuru reddedilir; bu da yabancının ülkeye girişinin gerçekleşmemesi anlamına gelir. İdarenin takdir yetkisi bulunduğu göz önünde tutulduğunda, başvurunun gerekçesinin belgelerle desteklenmesi ayrı bir önem taşır.
Başvuru hazırlanırken şu başlıkların gözden geçirilmesinde yarar vardır:
- Giriş yasağının dayandığı tahdit kodunun ve gerekçesinin, meşruhatlı vizeye engel oluşturup oluşturmadığının önceden değerlendirilmesi
- Talep edilen vize türünün, yabancının Türkiye'deki fiili amacıyla örtüşmesi
- Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüman ya da noter onayı gerektirip gerektirmediğinin baştan tespiti
- Tedavi başvurularında yurt dışı hastane raporunun içeriğinin ve çevirisinin usulüne uygun tamamlanması
- Deport kararına karşı iptal davası ile vize başvurusunun birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı yürütüleceğine karar verilmesi
- Başvurunun 90 günlük sonuçlanma süresi dikkate alınarak seyahat ve iş planlamasının yapılması
Independent Legal, giriş yasağı ve tahdit kodu bulunan yabancıların meşruhatlı vize başvurularında ve sınır dışı kararlarına karşı yürütülecek hukuki süreçlerde danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.