Türkiye'ye girişi engellenen ya da hakkında sınır dışı işlemi başlatılan yabancıların en sık araştırdığı konuların başında, sisteme işlenen tahdit kodları ve bu kodların nasıl kaldırılacağı gelir. Kodun kendisi çoğu zaman görünmez bir engeldir: yabancı, hudut kapısında geri çevrildiğinde ya da ikamet izni başvurusu gerekçesiz biçimde reddedildiğinde arka planda bir kod bulunduğunu fark eder.
Kodların doğurduğu sonuçlar tek boyutlu değildir. Kimi kodlar yalnızca bir durumu kayıt altına almak amacıyla bildirici nitelikte konulurken, kimileri doğrudan giriş yasağı, sınır dışı kararı ya da izinlerin iptali sonucunu doğurur. Bu nedenle kodun harfi ve numarası, yabancının hukuki durumunun tespitinde ilk bakılması gereken veridir.
Bu çalışmada, uygulamada karşılaşılan tahdit kodlarını harf gruplarına göre sınıflandırarak her birinin dayanağını ve sonucunu açıklıyor; ardından kodun idari başvuru, iptal davası ve meşruhatlı vize yollarıyla nasıl kaldırılabileceğini, sınır dışı kararına karşı açılacak davanın kendine özgü sürelerini ve idari gözetim kararına itiraz prosedürünü inceliyoruz.
Tahdit Kodu Kavramı
Tahdit kodu, yabancı uyruklu kişilerin ülkeye giriş ve çıkışını denetim altında tutmaya yarayan idari bir kayıt sistemidir. Bu kayıtlar aracılığıyla bir yabancı hakkında giriş yasağı uygulanabildiği gibi, girişin ön izin alınması koşuluna bağlanması da mümkündür. Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığının korunması gerekçesiyle verilen sınır dışı kararları da çoğunlukla bu kodlar üzerinden yürütülür.
Kodlar, konulma amaçlarına göre gruplandırılmış olup her grup bir harfle, grup içindeki her sebep ise bir numarayla ifade edilir. Uygulamada en yoğun biçimde karşılaşılan harf grupları Ç, G, N ve V'dir; ancak sistem bu dört grupla sınırlı değildir.
Kodun Konulmasındaki Amaç
Bir yabancı hakkında tahdit kodu tesis edilmesinin temelinde, kamu düzeninin, güvenliğinin ve toplum sağlığının korunması düşüncesi yatar. Kod, yabancının ülkeye giriş ve çıkış serbestisinin sınırlandığını gösteren bir işarettir. Bu sınırlandırma kimi hallerde girişin tamamen engellenmesi, kimi hallerde ise girişin önceden izin alınması şartına bağlanması biçiminde ortaya çıkar. Bazı kodların ise yasaklayıcı bir işlevi bulunmaz; bunlar yalnızca ilgili makamları bilgilendirmeye yönelik bildirici kayıtlardır.
Ç Grubu Tahdit Kodları
Ç grubundaki kodlar birbirinden çok farklı olgulara dayanır. Bu gruptaki kayıtların bir kısmı doğrudan icrai sonuç doğururken, bir kısmı yalnızca bildirim niteliği taşır. Her kodun kendine özgü şartları ve sonuçları bulunduğundan, grubu tek bir başlık altında değerlendirmek yerine kodları ayrı ayrı ele almak gerekir.
Ç-101 (Vize, vize muafiyeti, ikamet veya çalışma izni ihlali — üç aylık giriş yasağı)
Vize, vize muafiyeti, ikamet izni ya da çalışma izni bakımından ihlalde bulunan yabancılar hakkında giriş yasağı uygulanmasına imkân veren kodların ilkidir. Kodun tesisi için ihlalin 10 gün ile 3 ay arasında sürmüş olması aranır. Bu koşulun gerçekleşmesi halinde yabancının Türkiye'ye girişi 3 ay boyunca engellenir.
Ç-102 (Aynı nitelikteki ihlaller — altı aylık giriş yasağı)
Yabancının vize, vize muafiyeti, çalışma veya ikamet izni ihlalini 3 ay (dahil) ile 6 ay (dahil değil) arasında sürdürmesi halinde tesis edilen koddur. Sonucu, ülkeye girişin 6 ay süreyle yasaklanmasıdır. Bu nitelikteki ihlallerde yabancı hakkında ayrıca idari para cezası uygulanmakta ve sınır dışı kararı verilmektedir.
Ç-103 (Aynı nitelikteki ihlaller — bir yıllık giriş yasağı)
İhlal süresinin en az 6 ay (dahil), en çok 1 yıl (dahil değil) olduğu hallerde bu kod devreye girer. Kodun tesisiyle birlikte yabancının ülkeye girişi 1 yıl süreyle kapanır. Yabancı halen Türkiye sınırları içindeyse mümkün olan en kısa sürede sınır dışı edilir.
Ç-104 (Aynı nitelikteki ihlaller — iki yıllık giriş yasağı)
İhlalin 1 yıl (dahil) ile 2 yıl (dahil değil) arasında sürdüğü dosyalarda uygulanan koddur. Yabancının girişi 2 yıl süreyle engellenir; buna ek olarak sınır dışı edilmesi de gündeme gelir.
Ç-105 (Aynı nitelikteki ihlaller — beş yıllık giriş yasağı)
Bu grup içindeki en ağır sonucu doğuran koddur. Vize, vize muafiyeti, çalışma veya ikamet izni ihlalinin 2 yıldan (dahil) uzun sürmesi halinde tesis edilir ve yabancının Türkiye'ye girişi 5 yıl boyunca yasaklanır.
Görüldüğü üzere Ç-101, Ç-102, Ç-103, Ç-104 ve Ç-105 kodları aynı hukuki olguya dayanır; aralarındaki tek ayrım ihlalin süresidir. İhlal ne kadar uzun sürmüşse, buna bağlanan giriş yasağı da o ölçüde uzar. Bu beş kodun karşılaştırmalı incelemesi, Ç-101, Ç-102, Ç-103, Ç-104 ve Ç-105 tahdit kodları başlıklı ayrı bir çalışmada yer almaktadır.
Ç-113 (Yasa dışı giriş veya çıkış)
Ülkeye yasal olmayan yollardan giriş ya da çıkış yapıldığı tespit edildiğinde veya bu yönde bir şüphe oluştuğunda düzenlenen idari koddur. Hakkında bu kayıt bulunan yabancı 2 yıl süreyle Türkiye'ye giremez.
Uygulamada en sık rastlanan kodlardan biridir. Türkmenistan, Afganistan gibi Orta Asya ülkeleriyle Afrika ülkelerinden düzensiz yollarla Türkiye'ye gelen yabancıların sınır dışı işlemleri çoğunlukla bu kod üzerinden yürütülmektedir. Konunun ayrıntıları Ç-113 tahdit kodu başlıklı çalışmada ele alınmıştır.
Ç-114 (Hakkında adli işlem yürütülen yabancılar)
Bir suça karıştığı iddiasıyla hakkında adli işlem başlatılan yabancılar için tesis edilir. Söz konusu olayla bağlantılı olarak yabancının vizesi, çalışma izni ve ikamet izni iptal edilir ve kişi ülkeden çıkarılır. Bu şekilde sınır dışı edilen yabancıya 2 yıl süreli giriş yasağı uygulanır. Kodun ayrıntılı incelemesi Ç-114 tahdit kodu başlıklı çalışmada bulunmaktadır.
Ç-115 (Cezaevinden tahliye edilen yabancılar)
Herhangi bir suçtan ötürü cezaevinde bulunup daha sonra tahliye edilen yabancılar hakkında tesis edilen idari koddur. Tahliyenin ardından yabancı hakkında sınır dışı kararı alınır ve bu kod işlenerek ülkeye tekrar girişi 2 yıl süreyle kapatılır. Buna karşılık yargılama beraatle sonuçlanmışsa kod tesis edilmez.
Ç-116 (Geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar)
İl göç idaresi müdürlüklerince, geçimini gayrimeşru yollardan temin ettiği değerlendirilen yabancılar hakkında konulur; uygulamada fuhuş kodu olarak da anılır. Kodun sonucu, yabancının 5 yıl süreyle ülkeye girememesidir. Söz konusu gayrimeşru faaliyet aynı zamanda suç oluşturuyorsa, yabancı hakkında G veya N grubundan bir kodun da tesis edilmesi mümkündür. Ayrıntılar Ç-116 tahdit kodu başlıklı çalışmada yer almaktadır.
Ç-117 (İzinsiz çalışanlar)
Türkiye'de kaçak biçimde çalıştığı belirlenen yabancılar hakkında Göç İdaresi Başkanlığınca düzenlenen koddur. Kodun amacı, ilgili yabancının sınır dışı edilmesi ve hakkında 1 yıl süreyle giriş yasağı uygulanmasıdır. Konu, Ç-117 ve Ç-119 tahdit kodu başlıklı çalışmada birlikte değerlendirilmiştir.
Ç-118 (Kamu sağlığı bakımından tehlike oluşturan bulaşıcı hastalık)
Kamu sağlığı için risk taşıyan bulaşıcı bir hastalığı bulunan yabancılar hakkında tesis edilir. Kodun konulabilmesi doktor raporuna bağlıdır. Hastalığı tespit edilen yabancı sınır dışı edilir ve 5 yıl süreyle ülkeye girişi yasaklanır. Kodu tesis etmeye yetkili makam Göç İdaresi Genel Başkanlığıdır.
Ç-119 (Kaçak çalışanların idari para cezasını ödememesi)
Türkiye'de izinsiz çalıştığı belirlenen yabancı hakkında idari para cezası uygulanır ve sınır dışı kararı verilir. Sınır dışı aşamasında bu para cezasını ödemeyen yabancılar için Ç-119 kodu düzenlenir. Kodun sonucu, yabancının 5 yıl süreyle ülkeye girişinin engellenmesidir.
Ç-120 (Vize veya ikamet ihlalinden doğan para cezasının ödenmemesi)
Vize ve ikamet izni ihlalleri nedeniyle uygulanan idari para cezalarının ödenmemesi halinde düzenlenen koddur. İhlalde bulunan yabancı hakkında sınır dışı kararı alınır; kişinin ülkeden çıkarılmadan önce kendisine uygulanan idari para cezasını ödemesi beklenir. Ödeme yapılmadığında bu kod tesis edilir ve giriş 5 yıl süreyle engellenir.
Ç-135 (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'na aykırılık)
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 102. maddesi, yabancılara hangi hallerde idari para cezası verileceğini düzenler. Bu maddeye dayanılarak verilen para cezalarının ödenmemesi halinde Ç-135 kodu tesis edilir. Kod, yabancının 5 yıl süreyle Türkiye'ye girişini engeller.
Ç-136 (Seyahat masraflarını ödemeyenler)
Ülkeden ayrılırken seyahat giderlerini karşılamayan yabancılar için tesis edilen koddur. Yabancının bu masrafları ödeyecek maddi imkânı yoksa giderler hazinece karşılanır. Ancak yabancının Türkiye'ye yeniden giriş yapabilmesi, söz konusu masrafları ödemesine bağlıdır; ödeme yapılmadığı sürece bu kod nedeniyle giriş gerçekleşmez.
Ç-137 (Terke davet edilen yabancılar)
Hakkında terke davet uygulaması yürütülen yabancının ülkeyi terk etmemesi halinde konulan koddur. Terke davet prosedüründe yabancıya 15-30 gün arasında bir süre tanınır ve bu süre içinde kendi iradesiyle ülkeden ayrılması istenir. Verilen süre içinde çıkış yapmayan yabancı hakkında Ç-137 kodu tesis edilir ve girişi 5 yıl süreyle engellenir.
Ç-138 (İnad yolcu)
Haklarında giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye'ye girmeye teşebbüs eden yabancılar için tesis edilir. Yasağa karşın ısrarla giriş denemesi yapılması nedeniyle uygulamada "inad (kabul edilmeyen) yolcu kodu" olarak anılır. Kodun sonucu 5 yıl süreli giriş yasağıdır. Ayrıntılar Ç-138 tahdit kodu başlıklı çalışmada yer almaktadır.
Ç-141 (Uluslararası güvenlik bakımından sakıncalı görülenler)
Uluslararası güvenlik açısından sakıncalı değerlendirilen yabancılar hakkında tesis edilen koddur. Terör örgütleriyle bağlantısı bulunan ya da terör faaliyetlerinde yer alan kişiler bakımından uygulanır.
İnterpol tarafından bu gerekçelerle aranan kişiler de uluslararası güvenlik açısından tehdit oluşturuyor kabul edilir. Bu kişilerin ülkeye girişi 5 yıl süreyle yasaklanır. Kod tesis edildikten sonra yabancının Türkiye'ye girebilmesi İçişleri Bakanlığının iznine bağlıdır. Konu, Ç-141 tahdit kodu başlıklı çalışmada ayrıntılandırılmıştır.
Ç-149 (Kamu güvenliği bakımından sakıncalı görülenler)
Kamu güvenliği gerekçesine dayanarak yabancıların ülkeye girişini engelleyen idari kodlardan biridir. Hakkında bu kayıt bulunan yabancı 5 yıl boyunca Türkiye'ye giremez.
Uygulamada bazı yabancıların, terör faaliyetlerinin yürütüldüğü ve çatışma bölgesi olarak bilinen yerlere ulaşmak amacıyla Türkiye'yi geçiş güzergâhı olarak kullandığı görülmektedir. Bu yöndeki değerlendirmeyi Risk Analiz Birimleri yapar; söz konusu kanaate varılması halinde hudut personelince Ç-149 kodu tesis edilir. Kodun ayrıntıları Ç-149 tahdit kodu başlıklı çalışmada incelenmiştir.
Ç-150 (Sahte belgeyle giriş girişimi)
Yabancının kendisine ait belgeleri usulsüz biçimde düzenleyip bunları ülkeye giriş çıkışta kullanması halinde tesis edilir. Başkasına ait belgelerin kendi belgesiymiş gibi ibraz edilmesi de aynı sonucu doğurur. Kodun sonucu 5 yıl süreli giriş yasağıdır. Bununla birlikte yabancı, sahteliğin kendi bilgisi dışında gerçekleştiğini ispatlayabilirse kodun kaldırılması mümkündür.
Ç-151 (Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti)
Göçmen kaçakçılığı veya insan ticareti suçlarından biri ya da her ikisi bakımından hakkında mahkûmiyet hükmü kurulan yabancılar için tesis edilir. Kod, yabancının Türkiye'ye girişini engeller; engelleme süresi 5 yıldır.
Ç-152 (Girişi ihtiyaten engellenen yabancılar)
Yabancının ülkeye girişinin, her olasılığa karşı tedbir amacıyla yasaklandığı hallerde uygulanan koddur. Giriş yasağının süresi 1 yıldır. Ayrıntılar Ç-152 tahdit kodu başlıklı çalışmada yer almaktadır.
Ç-166 (Girişini haklı bir nedene dayandıramayanlar ve maddi imkânı bulunmayanlar)
Yabancının Türkiye'ye girişinde haklı bir gerekçe bulunması ve ülkede kalacağı süre boyunca kendisini geçindirecek ekonomik yeterliliğe sahip olması aranır. Bu iki koşuldan birinin karşılanmadığı, yani girişin haklı bir nedene dayandırılamadığı ya da kalış süresi için yeterli maddi imkânın gösterilemediği hallerde Ç-166 kodu tesis edilir.
Ç-167 (Üç ila altı aylık ihlalde bir aylık giriş engeli)
Vize, vize muafiyeti, çalışma veya ikamet izni ihlali 3 ay ile 6 ay arasında sürmüşse ve yabancının girişi 1 ay süreyle yasaklanmışsa bu kod uygulanır. Kodun Ç-102'den ayrıldığı nokta idari para cezasıyla ilgilidir: yabancı, idari para cezasını sınır kapısında veya il müdürlüklerinde kendi rızasıyla ödemişse Ç-102 yerine Ç-167 kodu tesis edilir.
Ç-179 (Organ veya doku ticareti)
Organ ya da doku ticareti yaptığı gerekçesiyle sınır dışı edilen yabancılar hakkında verilen idari koddur. Bu kayıt bulunduğu sürece yabancı 5 yıl boyunca Türkiye'ye giriş yapamaz.
G Grubu Tahdit Kodları
G grubundaki kodlar, genel güvenliği ve kamu düzenini tehlikeye düşüren yabancılar için tesis edilir ve tipik olarak yabancının bir suça karışması halinde gündeme gelir. Neredeyse her suç tipi için ayrı bir kod öngörülmüştür. Bu kodlara dayanılarak yabancı hakkında sınır dışı kararı alınabilmekte, ayrıca ülkeye girişi engellenmektedir.
G-26 (Yasa dışı örgüt faaliyeti)
Yasa dışı bir örgütün faaliyetlerine katıldığı tespit edilen ya da bu yönde şüphe uyandıran kişiler hakkında tesis edilir. Kod işlenen yabancı sınır dışı edilir ve hakkında giriş yasağı uygulanır. Yasağın süresi kanunda sabitlenmemiş olup somut durumun özelliklerine göre idarece belirlenir. Konu G-26 tahdit kodu başlıklı çalışmada ayrıca ele alınmıştır.
G-34 (Belgede sahtecilik)
Resmî veya özel belge ayrımı gözetilmeksizin belgede sahtecilik suçunu işlediği belirlenen ya da işlediğinden şüphelenilen yabancılar hakkında konulur. Bu kayda dayanılarak yabancı ülkeden çıkarılır ve hakkında giriş yasağı kararı verilir.
G-42 (Uyuşturucu madde suçları)
Uyuşturucu madde suçlarından herhangi birini veya birkaçını işlediği gerekçesiyle yabancı hakkında tesis edilen koddur. Uyuşturucunun imal edilmesi, sevk edilmesi ya da ticaretinin yapılması bu kapsamdaki tipik fiillerdir. Kod işlenen yabancı sınır dışı edilir ve hakkında giriş yasağı uygulanır.
G-43 (Kaçakçılık suçları)
Türk Ceza Kanunu'nda kaçakçılık suçu olarak düzenlenen fiili işlediği tespit edilen veya bu yönde şüphe altında bulunan yabancılar için tesis edilir. Kodun sonucu, yabancının ülkeden çıkarılması ve ülkeye girişinin engellenmesidir.
G-48 (Fuhşa aracılık etme ve yer temin etme)
Fuhuş suçunun işlenmesine aracılık ettiği ya da bu suçun işlenebilmesi için yer temin ettiği belirlenen veya bu yönde şüphe altında bulunan kişiler hakkında konulur. Kod nedeniyle yabancı sınır dışı edilir; ülkeye yeniden girmemesi için ayrıca giriş yasağı tesis edilir.
G-58 (Öldürme suçları)
Kasten veya taksirle öldürme suçunu işlemiş ya da bu suçlardan birini işlediğinden şüphelenilen yabancılar hakkında tesis edilen idari koddur. Kayda dayanılarak yabancı ülkeden çıkarılır; ayrıca verilecek giriş yasağı kararıyla Türkiye'ye dönüşü engellenir.
G-64 (Tehdit)
Bir veya birden çok kişiyi tehdit eden yabancı hakkında düzenlenen idari koddur. Bu kayda dayanılarak yabancının sınır dışı edilmesi mümkündür; kod ayrıca ülkeye girişi de yasaklar. Dayanaktan yoksun biçimde tesis edilmiş bir G-64 kaydının iptal davası yoluyla kaldırılması mümkündür.
G-65 (Hırsızlık)
Türk Ceza Kanunu'nda tanımlanan hırsızlık suçunu işlediği tespit edilen ya da bu suçu işlediğinden şüphelenilen yabancılar hakkında tesis edilir. Kayda dayanılarak sınır dışı işlemi yürütülebilir; kod aynı zamanda giriş yasağı doğurur.
G-66 (Yağma — gasp)
Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen yağma suçunu işlediği belirlenen veya bu yönde şüphe taşıyan kişiler hakkında tesis edilen koddur. Kod, yabancının sınır dışı edilmesine imkân verir; buna bağlı olarak konulan giriş yasağıyla da ülkeye girişi engellenir.
G-67 (Dolandırıcılık)
Dolandırıcılık suçunu işlediği kesin biçimde tespit edilen ya da bu suçu işlediğine dair şüphe bulunan yabancılar için konulur. Kod, yabancının ülkeden çıkarılmasını sağlar; ayrıca tesis edilen giriş yasağıyla Türkiye'ye dönüşü önlenir.
G-78 (Bulaşıcı hastalık taşıyan yabancılar)
Bulaşıcı bir hastalığı bulunan yabancılar hakkında tesis edilen koddur. Bu kayıt, girişi süresiz olarak engeller. Bununla birlikte hastaneden alınacak bir raporla hastalığın bulunmadığı ortaya konulursa kod kaldırılır. Kodun özellikle fuhuş hallerinde uygulandığı görülmektedir.
G-82 (Millî güvenlik aleyhine faaliyet)
Millî güvenlik aleyhine hareket ettiği tespit edilen yabancılar hakkında konulur. Millî güvenliği tehdit ettiğinden yalnızca şüphelenilen yabancılar bakımından da uygulanabilmektedir; bu değerlendirmede idarenin takdir yetkisi bulunur. Kod, yabancının sınır dışı edilmesine ve ülkeye girişinin engellenmesine hizmet eder. Ayrıntılar G-82 tahdit kodu başlıklı çalışmada yer almaktadır.
G-87 (Genel güvenlik bakımından tehlike arz edenler)
Genel güvenlik açısından tehlike oluşturduğu değerlendirilen yabancılar hakkında tesis edilen koddur. Kişinin tehlike arz ettiği yönünde idare nezdinde yalnızca şüphe bulunması dahi kodun konulması için yeterli görülebilmektedir. Takdir yetkisi, kodu tesis eden makam olan Göç İdaresi Başkanlığına aittir.
Başkanlık, yabancının ülkenin genel güvenliğini tehlikeye düşürüp düşürmediğini belirlerken Millî İstihbarat Teşkilatı verilerinden de yararlanır. Bu kayıt işlenen yabancı sınır dışı edilir ve hakkında giriş yasağı uygulanır. Konunun ayrıntılı incelemesi G-87 tahdit kodu başlıklı çalışmada bulunmaktadır.
G-89 (Yabancı terörist savaşçı olarak değerlendirilenler)
Terörist savaşçı olduğu tespit edilen ya da bu yönde şüphe taşıyan yabancılar hakkında konulur. Kayda dayanılarak yabancının sınır dışı edilmesi söz konusu olur; ayrıca hakkında ülkeye giriş yasağı uygulanır. Ayrıntılar G-89 tahdit kodu başlıklı çalışmada ele alınmıştır.
K Grubu Tahdit Kodları (Kaçakçılıktan Arananlar)
K grubundaki kodlar, kaçakçılık suçunu işlediği gerekçesiyle aranan yabancılar için tesis edilir. Kod, yabancının Türkiye'ye girişini engelleyebileceği gibi, halen ülkede bulunan bir yabancının çıkış yapmasını önlemek amacıyla da kullanılabilir. Bu yönüyle K kodları, aranan yabancının yakalanmasına hizmet eden bir işlev görür.
M Grubu Tahdit Kodları
M grubundaki kodlar, İnterpol tarafından haklarında mavi bülten çıkarılmış kişiler bakımından tesis edilir. Mavi bülten, bir suça ilişkin olarak kişi hakkında daha ayrıntılı bilgi toplanması amacına yöneliktir; kişinin kimliğinin saptanması ya da hakkında daha kapsamlı veri elde edilmesi hedeflenir.
M-67 (İnterpol — dolandırıcılık)
Dolandırıcılık suçunu işlediği İnterpol tarafından tespit edilen yabancılar hakkında Göç İdaresi Başkanlığınca tesis edilen koddur. Bu kayıt bulunan yabancının Türkiye'ye girişi ön izin şartına bağlanır; söz konusu izin İçişleri Bakanlığından alınır. Ayrıntılar M-67 İnterpol dolandırıcılık tahdit kodu başlıklı çalışmada yer almaktadır.
N Grubu Tahdit Kodları
Ülkeye girişi ön izin koşuluna bağlayan kodlar N grubunda toplanmıştır. Bu kayıt bulunan yabancıların Türkiye'ye gelebilmek için Göç İdaresi Başkanlığından giriş izni alması gerekir. Ne var ki uygulamada bu izin talepleri çoğunlukla olumsuz sonuçlanmaktadır. Ret halinde N kodları, yabancı bakımından fiilen süresiz bir giriş yasağı anlamına gelir.
N-67 (Dolandırıcılık)
Dolandırıcılık suçu nedeniyle devlet tarafından aranan yabancılar hakkında tesis edilen koddur. Kayıt, aranan yabancının Türkiye'ye girişini ön izin şartına bağlar. Suçun uluslararası bir boyut taşıması halinde ise N-67 yerine M-67 kodu uygulanır.
N-82 (İstihzan kodu)
Hakkında ön izin şartı bulunan yabancılar için tesis edilir. Kod, kişinin ülkeye girişinin izne bağlandığını ve izin alınmadıkça giriş yapılamayacağını bildirir. Yabancının Türkiye'ye gelebilmesi Göç İdaresi Başkanlığından izin almasına bağlıdır; ancak bu izin uygulamada genellikle verilmediğinden kod pratikte süresiz giriş yasağı sonucunu doğurur.
N-95 (Giriş yasağının ihlaline bağlı para cezası)
Hakkında giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye'ye giren ya da girmeye teşebbüs eden kişilere idari para cezası uygulanır. Bu cezanın ödenmemesi halinde N-95 kodu tesis edilir ve yabancının girişi ön izin şartına bağlanır. Kodu koyma yetkisi İl Göç İdaresi Müdürlüğü ile hudut personeline aittir; izin ise Göç İdaresi Başkanlığından alınır.
N-96 (Tanınan sürede çıkış yapmamanın para cezası)
Hakkında sınır dışı kararı verilen yabancılar için terke davet prosedürü işletilebilir. Bu prosedürde yabancıya en az 15, en çok 30 günlük bir süre tanınır ve bu süre içinde ülkeyi terk etmesi istenir. Verilen süre içinde Türkiye'den ayrılmayan yabancı hakkında N-96 kodu tesis edilir.
N-97 (Adres beyanına ilişkin para cezası)
Yabancılar, adreslerini doğru biçimde beyan etmek ve adres değişikliklerini bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğe uymayanlara idari para cezası verilir. N-97 kodu, söz konusu yükümlülüğe aykırı davranan ya da bildirdiği adreste bulunmadığı belirlenen yabancıya uygulanan para cezasının ödenmemesi halinde tesis edilir. Kod İl Göç İdaresince konulur ve ön izin şartı doğurur.
N-99 (İnterpol kodu)
İnterpol ya da İnterpol'e üye bir ülke tarafından hakkında arama bülteni çıkarılmış yabancılar için tesis edilir. Kayıt, ülkeye girişi ön izin koşuluna bağlar. Ayrıca bu koda dayanılarak, halen Türkiye'de bulunan yabancının sınır dışı edilmesi de mümkün olabilmektedir. Ayrıntılar N-99 tahdit kodu başlıklı çalışmada yer almaktadır.
N-119 (İzinsiz çalışmanın para cezası)
Herhangi bir izin bulunmaksızın çalışan yabancılara idari para cezası uygulanır. N-119 kodu, bu cezayı ödemeyen yabancılar hakkında ve İl Göç İdaresince tesis edilir.
N-120 (Vize, ikamet ve çalışma izni ihlalinin para cezası)
Vize, vize muafiyeti, çalışma veya ikamet izni ihlalinde bulunan yabancılar, bu izinler için öngörülen harcın 1 katı fazlasını ödemekle yükümlü tutulur; ayrıca haklarında idari para cezası uygulanır. Söz konusu harç ve para cezasının ödenmemesi halinde N-120 kodu tesis edilir. Kodu hudut kapısı personeli koyar.
N-135 (Yasa dışı giriş veya teşebbüsün para cezası)
Türkiye'ye yasa dışı yollarla giren ya da girmeye teşebbüs eden kişilere bu nedenle idari para cezası verildiğini göstermek amacıyla konulan koddur. Ayrıca ülkeye yasal olmayan yollardan giriş veya çıkış yapan yabancılar hakkında Ç-113 kodu tesis edilerek girişleri 2 yıl süreyle yasaklanmaktadır.
N-136 (Sınır dışı seyahat masrafı)
Yabancının ülkeden ayrılırken seyahat giderlerini ödememesi halinde tesis edilen, bildirici nitelikteki idari koddur. Yabancının bu masrafları karşılayacak imkânı bulunmuyorsa giderler hazinece üstlenilir; ancak yabancının Türkiye'ye yeniden girebilmesi için söz konusu tutarı ödemesi gerekir.
Uygulamada bu kod sınır dışı kararına yol açmaz. Aynı olgu bakımından N-136 yerine Ç-136 kodunun tesis edildiği durumlarla da karşılaşılmaktadır.
N-168 (102. maddenin ç bendine muhalefetten para cezası)
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 102. maddesi, idari para cezası verilecek halleri düzenler. Maddenin ç bendi uyarınca aşağıdaki durumlarda kaçan yabancılar hakkında idari para cezası yaptırımı uygulanır:
- Sınır dışı kararına bağlı olarak idari gözetim altında tutuldukları sırada,
- Geri gönderme merkezinde bulundukları sırada,
- Sınır dışı kararının infazı esnasında.
Bu yaptırım kararına uymayan yabancılar hakkında N-168 kodu tesis edilir.
N-169 (Bakanlıkça belirlenen idari yükümlülüklere uymamanın para cezası)
Bakanlık, yabancıların uyması gereken birtakım yükümlülükler getirebilir. Bu yükümlülüklere aykırı davranan yabancılara idari para cezası uygulanır; cezayı ödemeyenler hakkında ise N-169 kodu tesis edilir. Kayıt, kişinin Türkiye'ye girişini ön izin şartına bağlar.
N-170 (Kabahatler Kanunu ve diğer kanunlardan doğan para cezası)
Kabahatler Kanunu'nda düzenlenen kabahatler nedeniyle ya da başka kanunlarda öngörülen gerekçelerle yabancılar hakkında idari para cezası uygulanabilir. İşte bu nitelikteki para cezaları N-170 kodunun tesis edilmesine yol açar.
N-171 (Yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden doğan para cezası)
Yabancıların uymakla yükümlü olduğu birtakım kurallar bulunur. Bu kurallara uyulmaması halinde idari para cezası gündeme gelir. N-171 kodu, yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle idari para cezasına muhatap olan yabancılar hakkında tesis edilir.
N-172 (Gönüllü geri dönüşe ilişkin seyahat masrafı)
Uluslararası koruma kapsamındaki yabancıların kendi iradeleriyle ülkelerine dönmeleri mümkündür; bu durumda sahip oldukları uluslararası koruma sona erer. Gönüllü geri dönüş kapsamında Türkiye'den ayrılan yabancıların seyahat masraflarını ödemesi gerekir. N-172 kodu, bu masrafların ödenmemesi halinde tesis edilir.
O Grubu Tahdit Kodları
O grubundaki kodlar uluslararası koruma süreciyle bağlantılıdır. Özellikle koruma başvurusunun reddedildiği hallerde konulur. Yabancının koruma talebinden kendi iradesiyle vazgeçmesi de bu gruptaki kodların tesisini gerektirir. Söz konusu haller birbirinden farklı kodlarla karşılanmaktadır.
O-100 (Koruma başvurusundan gönüllü olarak vazgeçen veya semti meçhul sığınmacı)
Uluslararası koruma başvurusunda bulunduktan sonra bu talebinden kendi rızasıyla vazgeçen yabancılar hakkında tesis edilir. Kayıt, yabancının Türkiye'ye girişini 1 yıl süreyle yasaklar. Sığınmacı sıfatıyla Türkiye'ye gelen kişilerin beyan ettikleri adreste bulunmaması halinde de aynı kod konulmaktadır.
O-176 (Koruma talebi olumsuz sonuçlananlar — üç yıl)
Yabancının talep ettiği uluslararası korumanın idarece reddedilmesi halinde tesis edilen koddur. Yabancının uluslararası korumaya muhtaç durumda bulunmaması, başvurunun geri çekilmiş olması ya da başvurunun kabul edilemez nitelikte görülmesi bu kodun konulmasına yol açar. Kayıt, kişinin Türkiye'ye girişini 3 yıl süreyle engeller.
O-177 (Koruma talebi olumsuz sonuçlananlar — beş yıl)
Uluslararası koruma başvurusu reddedilen ya da kendisine tanınmış olan koruma sonradan iptal edilen yabancılar hakkında tesis edilir. Kod ile birlikte yabancının Türkiye'ye girişi 5 yıl süreyle yasaklanır. Bununla birlikte çeşitli hukuki yollara başvurularak kodun kaldırılması mümkündür.
V Grubu Tahdit Kodları
V-68 (İkamet izni Bakanlık iznine tabi)
Yabancının başvurduğu ikamet izinlerinin bakanlık iznine bağlandığı hallerde tesis edilen idari koddur. Bu kayıt bulunan kişiye, bakanlıktan izin alınmadıkça ikamet izni verilmez. Buradaki bakanlık İçişleri Bakanlığıdır.
V-69 (İkamet izni iptal edilenler)
İkamet izni iptal edilen yabancılar hakkında tesis edilen koddur. Kayıt, yabancıya 5 yıl süreyle yeniden ikamet izni verilmemesi sonucunu doğurur. Ayrıntılar V-69 tahdit kodu başlıklı çalışmada yer almaktadır.
V-70 (Sahte evlilik)
Türk vatandaşıyla evlilik yoluyla vatandaşlık kazanmak amacıyla göstermelik evlilik yaptığı değerlendirilen yabancılar hakkında tesis edilir. Bu kayıt bulunan yabancının ikamet izni iptal edilir ve hakkında 5 yıl süreli giriş yasağı uygulanır.
V-70 kodunun zaman zaman yeterli dayanak olmaksızın tesis edildiği görülmektedir. Gerçek bir evlilik ilişkisi bulunmasına rağmen birlikteliğin formalite olduğu gerekçesiyle bu kodun konulduğu dosyalarla karşılaşılmaktadır. Konu, V-70 tahdit kodu başlıklı çalışmada ele alınmıştır.
V-71 (Adres değişikliğini bildirmeyen veya gerçeğe aykırı beyanda bulunan yabancılar)
Yabancılar, özellikle ikamet izni başvurusu sırasında adreslerini doğru biçimde bildirmekle yükümlüdür. Adres değişikliği halinde de bu değişikliğin bildirilmesi gerekir. Söz konusu yükümlülüklere aykırı davranan yabancılar hakkında V-71 kodu düzenlenir.
Adres bildirimi, ikamet izni başvurusunun yapıldığı günden itibaren en fazla 20 gün içinde tamamlanmalıdır. Kolluk görevlileri, kişinin beyan ettiği adreste bulunup bulunmadığını denetler; adreste bulunmadığının tespiti halinde V-71 kodu tesis edilir. Bu durumda ikamet izni başvurusu da reddedilmekte ve yabancı hakkında giriş yasağı kararı verilmektedir.
Yabancı ülkeyi kendi iradesiyle terk etmişse giriş yasağı uygulanmaz. Ayrıntılar V-71 tahdit kodu başlıklı çalışmada yer almaktadır.
V-74 (Çıkışı Bakanlığa veya valiliklere bildirilecek yabancılar)
Uluslararası koruma statüsüyle Türkiye'de ikamet eden yabancıların ülkeden çıkışı izne tabidir. V-74 kodu, ülkeden ayrılmanın izne bağlandığı bu ve benzeri hallerde yabancı hakkında tesis edilir. Bu kodun da usulsüz biçimde konulduğu durumlarla karşılaşılabilmekte olup böyle hallerde kaydın kaldırılması gerekir.
V-77 (Ahıska Türkü olmadığı halde başvuruda bulunanlar)
Ahıska Türkleri, Türk soylulara özgü olarak tanınan çalışma veya ikamet izinlerine başvurabilmektedir. Ancak başvurunun kabul edilebilmesi, kişinin gerçekten Ahıska Türkü olmasına bağlıdır; aksi halde talep reddedilir. V-77 kodu, Ahıska Türkü olmadığı halde bu başvuruyu yapan kişiler hakkında tesis edilir.
V-84 (On gün içinde ikamet izni alma koşuluyla giriş yapanlar)
On gün içinde ikamet izni alma koşuluna bağlı olarak Türkiye'ye giren yabancılar hakkında uygulanan koddur. Kod, bu koşulla ülkeye giriş yapan yabancının oturma izni başvurusunu yapmaması halinde tesis edilmektedir.
İkamet izni almak amacıyla ülkeye girişe izin verilmesi uygulamasına şartlı giriş adı verilmektedir. Ancak bu sisteme 09.06.2020 tarihinden itibaren son verildiğinden, kodun bugün için uygulama alanı bulunmamaktadır.
V-87 (Gönüllü geri dönüş yapan geçici koruma sahibi)
Türkiye'de geçici koruma statüsüyle bulunan kişilerin kendi iradeleriyle ülkelerine dönmeleri mümkündür; bu duruma gönüllü geri dönüş denir. V-87 kodu, geçici koruma statüsündeki yabancıların ülkelerine gönüllü olarak dönmesi halinde tesis edilir. Uygulamada çoğunlukla Suriye vatandaşları bakımından görülmektedir.
V-88 (Çalışma izni geçersiz kılınan yabancılar)
Çalışma izni geçersiz kılınan yabancılar hakkında V-88 kodu konulur. Bunun yanında yabancıya idari para cezası uygulanması ya da ülkeye girişinin engellenmesi de gündeme gelebilir.
V-89 (Geri kabulü sağlanan yabancılar)
Yasa dışı yollarla Türkiye'ye giren yabancılar hakkında sınır dışı kararı verilmektedir. Bu şekilde ülkede bulunan yabancının başka bir ülke tarafından kabul edilmesi geri kabul olarak nitelendirilir. Geri kabulü sağlanan yabancılar hakkında V-89 kodu tesis edilir.
V-91 (Çıkışı izne tabi geçici koruma kapsamındaki yabancılar)
Geçici koruma statüsüyle Türkiye'de ikamet eden yabancıların ülkeden çıkışı izne bağlıdır. V-91 kodu, ülkeden ayrılmanın izne tabi olduğu bu tür hallerde yabancı hakkında tesis edilir. Bu kayıt bakımından da usulsüz uygulamalarla karşılaşılabilmekte olup böyle durumlarda kodun kaldırılması gerekir.
V-92 (Mükerrer kaydı bulunan geçici koruma kapsamındaki yabancılar)
Birden çok kez geçici koruma talebinde bulunan yabancılar hakkında tesis edilen koddur. Bu durumda son yapılan başvuru geçerliliğini korur; önceki başvurular ise geçerliliğini yitirir.
V-137 (Türkiye'yi terke davet edilenler)
Çalışma ve ikamet izni ihlallerinde yabancıların ülkeden çıkarılması gerekir; bu hallerde terke davet prosedürü işletilir. Prosedür uyarınca yabancıya en az 15, en çok 30 günlük bir süre tanınarak kendi rızasıyla ülkeden ayrılması istenir. Hakkında terke davet uygulanan yabancıya, ülkeden çıkış yapıp yapmadığının takibi gibi nedenlerle V-137 kodu konulur.
V-144 (57-A kapsamında serbest bırakılanlar)
Yabancının sınır dışı edilmesi halinde kendi ülkesinde ya da gönderileceği herhangi bir ülkede ölüm cezasına, işkenceye veya insanlık dışı muameleye maruz kalma ihtimali bulunuyorsa sınır dışı kararı verilmez. Bu gibi hallerde yabancı adına insani ikamet izni düzenlenir ve hakkında V-144 kodu tesis edilir.
V-145 (Gönüllü geri dönüş)
Uluslararası koruma kapsamında bulunup kendi iradesiyle ülkesine dönen yabancılar hakkında konulan koddur. Yabancının ülkesine geri dönmesiyle birlikte kendisine tanınan uluslararası koruma sona erer. Geçici koruma altındayken ülkesine gönüllü dönüş yapan yabancılar bakımından ise V-87 kodu uygulanır.
V-146 (Türk pasaportu şerhli)
Hakkında adli işlem yürütülen Türk vatandaşlarının pasaportlarına şerh düşülür. Pasaportunda bu şerh bulunan Türk vatandaşları hakkında V-146 kodu tesis edilir. Uygulamada, adli işleme tabi tutulmuş Türk vatandaşlarının pasaport başvurularının reddedildiği de görülmektedir.
V-147 (Pasaportu şerhli Türk vatandaşının eşi)
Pasaportuna adli işlem şerhi konularak hakkında V-146 kodu uygulanan Türk vatandaşının eşi bakımından V-147 kodu tesis edilir. V-146'da olduğu gibi bu kodda da pasaport başvuruları reddedilmektedir. Söz konusu kodların kaldırılması halinde yurt dışına çıkış işlemlerinde herhangi bir engel kalmaz.
V-148 (Geçici barınma merkezinde barınanlar)
Ülkesini terk etmek zorunda kalmış ve geri dönme imkânı bulunmayan yabancılar için geçici koruma merkezleri faaliyet göstermektedir. Bu merkezlerde bulunan yabancılar hakkında V-148 kodu tesis edilir. Kodun amacı, yabancının geçici barınma merkezinde bulunduğunu bildirmektir. Kişinin merkezden ayrılması halinde kaydın kaldırılması gerekir.
V-153 (AYM'nin üçüncü ülkeye ilişkin tedbir kararı)
Yabancının kendi ülkesine sınır dışı edilmesi, ölüm cezası veya işkence gibi beden bütünlüğüne yönelik bir risk taşıyorsa kişi güvenli üçüncü bir ülkeye gönderilir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesine yapılan tedbir talepli başvurunun kabul edilmesi halinde yabancı hakkında V-153 kodu tesis edilir.
V-154 (Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvuru)
Yabancı hakkında sınır dışı kararı verilmesi halinde, bu kararın iptal davası yoluyla kaldırılması mümkündür. Davanın açıldığı, kararı veren kuruma da bildirilir; bu bildirim üzerine yabancı, dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilemez. V-154 kodu, sınır dışı kararına karşı iptal davası açan yabancılar hakkında tesis edilen kayıttır.
V-155 (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tedbir kararı)
Yabancının Türkiye'de maruz kaldığı bir uygulama nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurması ve Mahkemece kendisi hakkında tedbir kararı verilmesi halinde V-155 kodu tesis edilir. Bunun için tedbir başvurusunun AİHM tarafından onaylanmış olması gerekir.
V-156 (Avukatlık vekâlet ücreti)
Yabancılar, Göç İdaresi Başkanlığına karşı açacakları davalarda avukat yardımı talep edebilir. Davanın reddi veya kaldırılması halinde avukatlık ücretinin yabancı tarafından ödenmesi gerekir. Bu ücretin ödenmemesi durumunda yabancı hakkında tesis edilen kayıt V-156 kodudur.
V-157 (İkamet izni talebi reddedilenler)
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nda öngörülen sebeplere dayanılarak ikamet izni başvurusu reddedilen yabancılar hakkında V-157 kodu tesis edilmektedir.
V-158 (Yabancı temsilcilik personeli veya aile üyesinin kimlik kartının iptali)
Bu kodun uygulanabilmesi için kişinin yabancı dış temsilciliklerinde görev yapıyor olması ya da görev yapan kişinin aile bireylerinden biri olması gerekir. Temsilciliklerde çalışanların veya aile üyelerinin kimlik kartlarının iptal edilmesi halinde V-158 kodu konulur.
V-159 (Üçüncü ülkeye geçiş için Türkiye'ye gelenler)
Bilgilendirici nitelikteki kodlar arasında yer alan V-159, Türkiye üzerinden başka bir ülkeye geçiş yapacak yabancılar hakkında konulur. Türkiye'nin transit geçiş ülkesi konumunda bulunması nedeniyle uygulamada sıklıkla rastlanan bir kayıttır ve yabancı bakımından olumsuz bir sonuç doğurmaz.
Y Grubu Tahdit Kodları
Y grubundaki kodlar, İnterpol tarafından haklarında yeşil bülten çıkarılmış kişiler için tesis edilir. Yeşil bülten, uluslararası alanda suç şüphesi taşıyan ya da suçlu olan kişiler bakımından yayımlanır. Bültenin amacı, İnterpol'e üye ülkeleri ilgili kişi hakkında uyarmak veya bu kişiye ilişkin bilgi toplamaktır.
Tahdit Kodu Nasıl Kaldırılır?
Yabancılar hakkında tesis edilen tahdit kodları, idareye yapılacak başvuru ve iptal davası yoluyla kaldırılabilir. Bunların yanında meşruhatlı vize, yabancının ülkeye girişinin önünü açan ayrı bir imkândır. Kodla birlikte sınır dışı kararının da verildiği dosyalarda ise, sınır dışı kararının kaldırılmasına yönelik davada kodun da kaldırılması talep edilebilir.
Tahdit kodları tek bir sonuç doğurmaz; çalışma veya ikamet izninin iptali, vizenin iptali, sınır dışı edilme ve ülkeye giriş yasağı gibi birbirini izleyen olumsuz sonuçlar ortaya çıkarır. İtiraz yollarında yapılacak esasa ya da usule ilişkin hatalar, yabancının elindeki izinlerin geri alınmasına yol açabilmektedir. Bu nedenle sürecin alanında deneyimli bir hukukçu eşliğinde yürütülmesi yerinde olur.
İdari Başvuru Yolu
Kodun kaldırılması için başvurulabilecek ilk yol idari başvurudur. İdareye itiraz, gerekçeli bir dilekçeyle ve kodun tesis edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde yapılır. Başvurunun yöneltileceği makam Göç İdaresi Başkanlığıdır.
Başkanlığın talebi 30 gün içinde yanıtlaması gerekir. Bu süre içinde bir cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Başvuru, dava açma süresini durdurur; cevabın ardından süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Yani talep reddedildiğinde ya da reddedilmiş sayıldığında, 60 günlük idari dava açma süresinden geriye kalan zaman içinde iptal davası açılabilir.
Örneğin, 60 günlük dava açma süresinin 25. gününde idareye başvuran yabancının, cevabı izleyen günden itibaren 35 gün içinde iptal davası açması gerekir. Bu süre kaçırıldığında dava açma hakkı ortadan kalkar.
İptal Davası ve Giriş Yasağının Kaldırılması
Kodun ve buna bağlı giriş yasağının kaldırılmasında ikinci yol iptal davasıdır. Bu dava, idareye hiç başvurmaksızın doğrudan açılabileceği gibi, idari başvurudan sonra da açılabilir. Dava açma süresi, kararın tebliğinden itibaren 60 gündür. İlk derece mahkemesinin kararına karşı, tebliği izleyen günden başlamak üzere 30 gün içinde istinaf yoluna gidilebilir.
Tahdit kodunun kaldırılması amacıyla açılan iptal davaları yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durması için, kodun uygulanmasının sürmesi halinde telafisi güç ya da imkânsız zararların doğmasının muhtemel olması gerekir. Bu husus ispatlanır ve mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilirse mahkeme bu yönde karar verir.
Meşruhatlı Vize
Yabancıların ülkeye girişine imkân tanıyan bir diğer yol meşruhatlı vizedir. Bu yolla, hakkında giriş yasağı kararı bulunan yabancının Türkiye'ye gelmesine olanak sağlanır. Ancak meşruhatlı vize her dosyada verilmez; özellikle millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından sakınca oluşturduğu değerlendirilen yabancılara bu imkân tanınmamaktadır.
Meşruhatlı vize; aile birleşimi vizesi, öğrenci vizesi, ticaret vizesi ve tedavi vizesi gibi farklı türlerde verilebilmektedir. Bunların düzenlenebilmesi, talep edilen vize türü için öngörülen şartların karşılanmasına bağlıdır; her vize türü bakımından şartlar ayrı ayrı belirlenmiştir. Konuya ilişkin ayrıntılar, meşruhatlı vize nedir ve nasıl alınır başlıklı çalışmada yer almaktadır.
Sınır Dışı Etme Kararına Karşı İptal Davası
Yabancı, hakkında verilen sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde iptal davası açabilir. Ne var ki bu yedi günlük süre boyunca yabancının her an sınır dışı edilmesi mümkündür; bu nedenle davanın mümkün olan en kısa sürede açılması gerekir.
Mahkeme bu tür davaları yaklaşık 3-4 ay içinde sonuçlandırmaktadır. İlk derece mahkemesinin verdiği karar kesindir; yani karara karşı istinaf ya da temyiz yoluna başvurulamaz.
Sınır dışı kararına karşı açılan iptal davasında, mahkemeden ayrıca talep edilmiş olmak koşuluyla tahdit kodunun da kaldırılması mümkündür. Böylece sınır dışı kararı ile kod aynı yargılamada birlikte karara bağlanmış olur. Bu yönde bir talep bulunmadığı takdirde, sınır dışı kararının kaldırılması tahdit kodunun da kendiliğinden kalkması sonucunu doğurmaz. Konunun ayrıntıları, deport kararı (sınır dışı edilme) nasıl kaldırılır başlıklı çalışmada ele alınmıştır.
Sınır dışı kararının iptali davalarında, davanın açılmasıyla birlikte sınır dışı işlemleri durur. Yargılamanın sonucuna göre ya işlemler tamamlanarak yabancı ülkesine gönderilir ya da sınır dışı kararı kaldırılır. Ancak geri gönderme merkezinde tutulan yabancı, yürütmenin durdurulmasına dayanarak salıverilmez; bunun için ayrıca idari gözetim kararına itiraz edilmesi gerekir.
İdari Gözetim Kararına İtiraz
Sınır dışı edilmek üzere geri gönderme merkezlerinde tutulan yabancılar, sınır dışı kararının iptali davası devam ederken serbest bırakılmak amacıyla idari gözetim kararına itiraz edebilir. İtiraz, sınır dışı kararını veren sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Yabancı, idari gözetim altında bulunduğu sürece bu karara itiraz edebilir. Sulh ceza hâkimliğinin bu konuda verdiği karar kesindir.
İtiraz prosedürü, başvuru şartları, süresi ve konuya ilişkin ayrıntılar, geri gönderme merkezinde idari gözetim kararına itiraz başlıklı çalışmada yer almaktadır.
Tahdit Kodunun Kaldırılması Ne Kadar Sürer?
Sürecin tamamlanması yaklaşık 1 yıl sürmektedir. Yetkili makama itirazda bulunulması, mahkemelerin iş yükü ve istinaf yoluna başvurulması gibi etkenler bu süreyi uzatabilmektedir.
Harç ve Yargılama Giderleri
Tahdit kodunun kaldırılmasına yönelik davalarda harç ve masraflar yaklaşık 4.000 TL düzeyindedir. Bu tutarlar yetkili makamlarca dönemsel olarak yeniden yayımlanmakta olup iptal davalarına ilişkin güncel harç ve masraf kalemleri 10.07.2023 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde belirlenmiştir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tahdit kodunun kaldırılmasında görevli ve yetkili mahkeme Ankara idare mahkemeleridir. Sınır dışı etme kararının iptaline ilişkin davalarda ise görev ve yetki, kararı veren valiliğin bulunduğu yer idare mahkemelerine aittir.
Sonuç
Tahdit kodlarının varlığı yabancılar bakımından ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir. Bunların başında sınır dışı edilme ve ülkeye girişin yasaklanması gelir. Bunlarla sınırlı da değildir; koda dayanılarak yabancının sahip olduğu ikamet ve çalışma izni gibi çeşitli izinlerin iptal edilmesi de mümkündür. Bu olumsuz sonuçların bertaraf edilebilmesi için sürecin hukuki destek alınarak yürütülmesi gerekir.
Independent Legal Değerlendirmesi
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, kodun kaldırılması sürecinin tek bir dilekçeye indirgenmesidir. Oysa aynı yabancı hakkında çoğu zaman birden fazla kod bulunur; sınır dışı kararı, giriş yasağı ve izin iptali birbirini besleyen ayrı idari işlemlerdir. Yalnızca birine yönelen bir başvuru, diğerleri ayakta kaldığı sürece yabancının hukuki durumunu değiştirmez. Bu nedenle dosya açılmadan önce, sisteme işlenmiş tüm kayıtların ve bunların dayandığı işlemlerin bütün olarak çıkarılması gerekir.
İkinci kritik nokta sürelerdir. Sınır dışı kararına karşı yedi günlük dava süresi ile kodun kaldırılmasına ilişkin altmış günlük süre farklı rejimlere tabidir; idareye yapılan başvurunun süreyi durdurması ise ancak doğru zamanlandığında işe yarar. Independent Legal olarak bu tür dosyalarda özellikle şu başlıkların önceliklendirilmesini öneriyoruz:
- Yabancı hakkındaki tüm tahdit kayıtlarının, harf grubu ve numara düzeyinde eksiksiz tespit edilmesi
- Kodun bildirici mi yoksa icrai nitelikte mi olduğunun belirlenerek talep sonucunun buna göre kurulması
- Sınır dışı kararının iptali davasında kodun kaldırılmasının açıkça talep edilmesi, aksi halde kodun ayakta kalacağının gözetilmesi
- İdari başvuru ile dava açma süreleri arasındaki ilişkinin tebliğ tarihi esas alınarak takvimlendirilmesi
- Telafisi güç zarar iddiasının belgelendirilerek yürütmenin durdurulması talebinin ayrıca ileri sürülmesi
- Geri gönderme merkezinde tutulan yabancılar için idari gözetim kararına itirazın, iptal davasından bağımsız olarak işletilmesi
Independent Legal, tahdit kodlarının kaldırılması, giriş yasağının iptali ve sınır dışı kararlarına karşı yürütülen idari ve yargısal başvurular bakımından danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.