Yabancı uyruklu bir kişiyle evlenmek isteyen çiftlerin izleyeceği yol, gerekli evrakı tamamlayarak evlendirme dairesine başvurmaktan geçer. Sürecin sorunsuz ilerlemesi, belgelerin eksiksiz hazırlanmasına ve usule ilişkin adımların sırasıyla tamamlanmasına bağlıdır.
Nikahın kıyılması da sürecin sonu değildir. Evliliğin ardından hem Türk tarafın hem de yabancı eşin yerine getirmesi gereken bir dizi resmî işlem gündeme gelir. Bu bilgi notunda, başvurudan nikah sonrası bildirimlere kadar tüm aşamaları ele alıyoruz.
Evlenme İşlemi Nasıl Gerçekleştirilir?
Evlilik talebi, taraflardan birinin ikamet ettiği yerdeki evlendirme dairesine gerekli belgelerle birlikte iletilir. Başvuru aşamasında tarafların bizzat hazır bulunması şart değildir; işlem vekil aracılığıyla da yürütülebilir. Buna karşılık nikah merasiminde eşlerin şahsen bulunması zorunludur.
Evlenme ehliyeti ve evlenmenin maddi şartları bakımından her taraf kendi milli hukukuna tabidir. Örneğin çiftin bir üyesi Hollanda vatandaşıysa, bu kişinin evlenmeye ehil olup olmadığı ve aranan şartları taşıyıp taşımadığı Hollanda hukukuna göre saptanır. Diğer eş Türk vatandaşı ise onun bakımından ölçüt Türk hukukudur.
Bu ayrımın pratik sonucu belirgindir. Türk hukukunda evlenme ehliyeti için aranan yaş 18'dir; dolayısıyla Türk taraf 18 yaşını doldurmamışsa evlenemez. Yabancı tarafın milli hukukunda evlenme yaşı 19 olarak öngörülmüşse, o kişi bakımından 19 yaşında olmak yeterli sayılır.
Evlenmenin şekli ise farklı bir kurala bağlıdır ve akdin yapıldığı yer hukukuna tabidir. Bu nedenle Türkiye'de evlenen çiftin her iki üyesi de yabancı olsa dahi nikah, Türk hukukunun öngördüğü şekle uygun olarak kıyılır. Buna göre tarafların, nikah kıymaya yetkili kılınmış bir memur önünde düzenlenen merasime bizzat katılmaları gerekir.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler
İstenen evrak, Evlendirme Yönetmeliği'nin 20. maddesinde gösterilmiştir. Anılan düzenleme uyarınca dosyaya şunlar konulur:
- Tarafların yetkili makama başvurarak evlenme iradelerini açıkladıklarını gösteren beyanname,
- Türk vatandaşı eşin kimlik kartı ile nüfus kayıt örneği,
- Yabancı eşin pasaportunun ya da pasaport yerine geçen belgesinin noter onaylı Türkçe tercümesi,
- Yabancı eşin vizesi,
- Son 6 ay içinde çekilmiş olmak kaydıyla her iki taraf için ayrı ayrı 4'er adet vesikalık fotoğraf,
- Tarafların ayrı ayrı düzenlenmiş sağlık raporları,
- Eşlerden birinin evlenebilmesi için yasal temsilcisinden ya da mahkemeden onay alması gerekiyorsa rıza belgesi,
- Evlenme ehliyeti belgesi — bekarlık belgesi olarak da anılır ve kişinin kendi milli hukukuna göre bekâr olduğunu, evlenmesinde bir engel bulunmadığını ortaya koyar. Belge konsolosluktan temin edilip kaymakamlıkça onaylanır; ülkenin Ankara'daki büyükelçiliğinden alınması hâlinde ise onay merci T.C. Dışişleri Bakanlığı'dır,
- Doğum belgesi — evlenme ehliyeti belgesinde ana-baba adı ile doğum tarihi yer alıyorsa ayrıca istenmez.
Yabancı dilde düzenlenmiş belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleriyle birlikte sunulması gerekir. Evlenme ehliyeti belgesi bakımından ayrıca apostil şerhi aranır. Belgelerin tamamının son 6 ay içinde alınmış olması şarttır.
Sağlık Raporu Hangi Kurumdan Alınır?
Taraflardan istenen sağlık raporu, evlenmeye engel oluşturacak bir durumun bulunmadığını ortaya koyan belgedir. Rapor aile hekimliklerinden ya da hastanelerden temin edilebilir. Yabancı eşin Türkiye'de kayıtlı bir aile hekimi yoksa, evleneceği kişinin bağlı bulunduğu aile hekimliğine başvurarak da raporu alabilir. Raporun, evlenme başvurusundan önceki 6 aylık dilim içinde düzenlenmiş olması gerekir.
Görüldüğü üzere yabancıyla evlilik dosyası, hem evrakın temini hem de usul işlemleri bakımından çok sayıda ayrıntı barındırır. Adımların eksiksiz ve hukuka uygun biçimde tamamlanmaması, başvurunun reddine ya da sürecin uzamasına yol açar. Bu nedenle sürecin başında yabancılar hukuku alanında çalışan bir avukattan destek alınması yerinde olur.
Yasal Statüsü Bulunmayan Yabancıyla Evlilik
Kaçak durumdaki bir yabancıyla evlilik hukuken mümkündür. Uygulamada bu tür başvurular çoğunlukla kabul görmemekle birlikte, evrakın eksiksiz olması ve başvurunun usulüne uygun yapılması hâlinde talebi kabul eden evlendirme daireleri de bulunmaktadır.
Nikahtan Sonra Yapılması Gerekenler
Evliliğin resmen kurulmasının ardından tamamlanması gereken işlemlerin başında kimlik bilgilerinin güncellenmesi gelir: her iki tarafın kimliğinde medeni hâl kaydı evli olarak değiştirilmelidir. Kadının soyadı değişmişse bu değişikliğin kimliğe işlenmesi, yabancı olması hâlinde ise pasaportun yenilenmesi gerekir. Yabancılar bu işlemler bakımından kendi ülkelerinin Türkiye'deki konsolosluklarına başvurur.
Türkiye'de evlenen yabancının, durumu ülkesinin Türkiye'deki konsolosluğuna bildirerek evliliğin kendi ülkesindeki nüfus ve aile kütüğüne işlenmesini sağlaması gerekir. Bunun karşılığı olarak, yurt dışında evlenen Türk vatandaşı da evlenme işleminden itibaren 1 ay içinde bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
Bir Türk vatandaşıyla evlenen yabancı bakımından ayrıca vatandaşlık yolu açılır. Evlilikten 3 yıl sonra, aile birliği içinde yaşamak ve bu birlikle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmamak koşuluyla Türk vatandaşlığına geçiş talebinde bulunulabilir. Konunun ayrıntıları, evlilik yoluyla Türk vatandaşı olmak başlıklı çalışmamızda ele alınmaktadır.
Evlilik Sonrası Aile İkamet İzni
Türk vatandaşıyla evlenen yabancı, gerekli belgeleri tamamlayarak il göç idaresine aile ikamet izni talebiyle başvurabilir. Hâlihazırda başka bir ikamet izni bulunanların aile ikamet iznine geçiş yapması da mümkündür. Bu başvurunun kapsamı ve işleyişi, aile ikamet izni konulu çalışmamızda ayrıntılı biçimde incelenmektedir.
Sonuç
Yabancıyla evlilik dosyalarında istenen belgeler sıkı koşullara bağlanmıştır. Evrakın belirli makamlardan temin edilmesi, yine belirli makamlarca onaylanması, yabancı dilde olanların noter onaylı tercümeyle sunulması ve apostil şerhi taşıması gibi birden çok şart aynı anda aranır. Belgelerde ya da usul işlemlerinde bir eksiklik bulunması hâlinde başvuru reddedilir. Bu nedenle sürecin bir uzmanla birlikte planlanması önem taşır.
Independent Legal Değerlendirmesi
Yabancıyla evlilik başvurularında karşılaşılan olumsuz sonuçların neredeyse tamamı, esasa ilişkin bir engelden değil evrakın biçim şartlarındaki eksikliklerden doğmaktadır. Özellikle evlenme ehliyeti belgesinin hangi makamdan alındığına göre onay merciinin değişmesi ve apostil şerhi gerekliliği, uygulamada en sık gözden kaçan iki noktadır. Ayrıca belgelerin 6 aylık geçerlilik penceresi, dosyanın hazırlanma süresi uzadığında kendiliğinden sorun yaratabilmektedir.
Sürecin planlanmasında şu başlıkların öncelikle ele alınmasını öneriyoruz:
- Her iki eşin evlenme ehliyetinin, kendi milli hukukları esas alınarak baştan değerlendirilmesi
- Evlenme ehliyeti belgesinin nereden alınacağına karar verilirken onay merciinin (kaymakamlık ya da Dışişleri Bakanlığı) önceden netleştirilmesi
- Apostil şerhi ve noter onaylı tercüme gerekliliklerinin belge bazında kontrol edilmesi
- Tüm belgelerin 6 aylık geçerlilik süresi gözetilerek eşzamanlı toplanması
- Nikah sonrası konsolosluk bildirimlerinin ve Türk konsolosluğu için öngörülen 1 aylık sürenin takvime alınması
- Aile ikamet izni başvurusunun, nikahın hemen ardından gecikmeden planlanması
Independent Legal, yabancı uyruklu kişilerle kurulan evliliklerde belge hazırlığından aile ikamet izni ve vatandaşlık başvurularına kadar sürecin bütününde danışmanlık hizmeti sunmaktadır.