Türkiye'de bulunan bir yabancının resmi kurumlar nezdinde işlem yapabilmesi, kendisine tahsis edilmiş bir kimlik numarası bulunmasına bağlıdır. Bu numara, gerekli belgelerle yetkili kurumlara başvurulması sonucunda tesis edilir ve idari işlemlerin neredeyse tamamında kimliğin sistemsel karşılığı olarak kullanılır. Ülkede yerleşik yabancılar bakımından numaranın edinilmesi kadar sorgulanması ve kayıtlardaki hataların giderilmesi de pratik önem taşır.
Yabancı Kimlik Numarası Ne Anlama Gelir?
Söz konusu numara, Türkiye'de ikamet eden ya da çalışma izni edinen yabancılar adına düzenlenen, 99 rakamıyla başlayan 11 haneli bir tanımlayıcıdır. Yabancılar resmi kurumlar önündeki iş ve işlemlerini bu numara üzerinden yürütür. Numaranın tahsisi, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamına giren kişiler bakımından Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilir.
Numara Hangi Başvurularla Doğar?
Kimlik numarası kural olarak üç tür talebin yetkili makamlara iletilmesiyle tesis edilir: ikamet izni başvurusu, çalışma izni başvurusu ve uluslararası koruma başvurusu.
Bunların yanında, çeşitli sebeplerle ikamet ya da çalışma izni bulunmaksızın Türkiye'de bulunan ve resmi bir kurumda işlem yapması gereken yabancılara da, talepleri halinde numara verilebilmektedir.
İkamet İzni Bulunmayan Yabancılar İçin İzlenecek Yol
Bu durumdaki yabancılar bakımından numara, il göç idaresine sunulacak gerekçeli bir dilekçe aracılığıyla temin edilir. Dilekçeyi yabancının kendisi değil, işlemin yapılabilmesi için kimlik numarasına ihtiyaç duyan kurum düzenler. Dilekçe hazırlandığında ilgili yabancı, İl Göç İdaresi'ne başvurarak numarasını edinebilir.
DİKKAT: İkamet izni olmayan yabancılara numara tahsisi istisnai niteliktedir. Dolayısıyla bu yola, ancak resmi işlemlerin yürütülmesi gibi zorunluluk doğuran hallerde başvurulabilir.
Dilekçenin içeriği de belirleyicidir. Metinde, kimlik numarası tahsis edildiği takdirde hangi iş veya işlemlerin yapılabileceği açıkça gösterilmelidir. Bunun yanında yabancıya ait bilgiler ortaya konularak, işlemlerin tamamlanabilmesi amacıyla Göç İdaresi'nden numara verilmesinin talep edildiği beyan edilmelidir. Örnek vermek gerekirse, Türk vatandaşı olmayan çocuğunu okula kaydettirmek isteyen bir yabancı, okuldan temin edeceği talep dilekçesiyle Göç İdaresi'ne başvurabilir.
Buradan da anlaşılacağı üzere, numaranın edinilmesi yabancıların ülkemizde resmi işlem yapabilmesi bakımından belirleyici bir eşiktir. Özellikle hastane ya da okul gibi kurumlarla muhatap olacak yabancıların sorun yaşamamak adına bu numarayı temin etmesi gerekir. Sürecin hızlı ve pürüzsüz ilerlemesi için yabancılar hukuku alanında hukuki destek alınması yararlı olacaktır.
Numarayı edinmek amacıyla ikamet izni almak isteyen yabancıların hangi işlemleri tamamlaması gerektiği, "oturma izni (ikamet izni) nasıl alınır" başlıklı çalışmada ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır.
Numara Nasıl Sorgulanır?
Sorgulama, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitesi üzerinden yapılır. Siteye girildiğinde açılan sayfada sistemin istediği kişisel bilgiler girilerek numara sorgulanabilir. Sorgulamanın sonuç verebilmesi için, daha önce bir numaranın tahsis edilmiş olması gerekir.
Mükerrer Numara ve Hatalı Kayıt Halinde Ne Yapılmalı?
Bir yabancı adına birden fazla numara bulunması ya da kayıtlı kimlik bilgilerinin gerçeği yansıtmaması durumunda, konunun il göç idaresi müdürlüklerine taşınması gerekir. Müracaat sırasında gerekli belgeler sunularak kimlik belgesindeki yanlışlığın düzeltilmesi istenir. Zira yabancılar adına düzenlenen kimlik belgelerindeki bilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü kayıtlarından alınmaktadır.
Uygulamada iki tipik durum öne çıkar. Evlenme veya boşanma nedeniyle soyadın değişmesi halinde, mevcut kimlik belgesindeki bilgiler hatalı sayılır. Aynı yabancı adına ikamet izni belgesi ve çalışma izni belgesi gibi birden çok belgenin düzenlenmiş olması halinde ise kişi için birden fazla numaranın varlığı gündeme gelebilir.
Independent Legal Değerlendirmesi
Kimlik numarası, görünüşte teknik bir kayıt işlemi olsa da yabancının Türkiye'deki hukuki varlığının idari sistemlerdeki karşılığını oluşturur. Numarasız bir yabancı, hakkı bulunduğu halde okul kaydından sağlık hizmetine, banka işleminden vergi mükellefiyetine kadar birçok alanda fiilen işlem yapamaz. Mükerrer kayıtlar ise özellikle çalışma izni ile ikamet izninin farklı zamanlarda alındığı dosyalarda ortaya çıkmakta ve sonraki başvurularda eşleşme sorunlarına yol açmaktadır.
Uygulamada dikkat edilmesi gereken başlıklar şunlardır:
- İkamet izni bulunmayan yabancılarda, talep dilekçesinin numaraya ihtiyaç duyan kurumca düzenlenmiş olmasının baştan sağlanması
- Dilekçede yapılacak işlemin somut biçimde tarif edilmesi; genel ifadelerle yetinilmemesi
- Çalışma izni ve ikamet izni süreçlerinin, mükerrer numara doğmaması için aynı kimlik bilgileri üzerinden yürütülmesi
- Soyadı değişikliği doğuran evlenme veya boşanma sonrasında kayıt güncellemesinin ihmal edilmemesi
- Hatalı kayıt tespit edildiğinde, düzeltme talebinin ilgili belgelerle birlikte il göç idaresine iletilmesi
Independent Legal, yabancıların kimlik numarası temini, mükerrer kayıtların birleştirilmesi ve kimlik bilgilerinin düzeltilmesine ilişkin idari süreçlerde danışmanlık hizmeti sunmaktadır.